Spraakafzien of gewoon liplezen?

De week van het oorsuizen en jóuw verhaal

Het advies van de audicien

“Spraakafzien, of een cursus liplezen?” De audicien adviseerde me om een cursus spraakafzien te volgen, maar bedoelt hij niet gewoon liplezen?” Zo luidde de openingszin van een bericht per e- mail.

En diezelfde week nogmaals….. “een cursus spraakafzien of liplezen”?   “Oh…. je bedoelt waarschijnlijk een cursus liplezen”. Vaak worden deze twee termen door elkaar gehaald. Toch zijn ze niet hetzelfde. Liplezen is onderdeel van de cursus spraakafzien. Vanwege die verwarring tijd voor wat meer verduidelijking.

Wat is het verschil tussen spraakafzien en liplezen?

Spraakafzien is niet alleen het “liplezen”. Je leert spelenderwijs hoe alle klanken te herkennen zijn en waar je ze in je mond maakt. Welke zijn zichtbaar en welke niet. Het tèchnische deel zullen we maar zeggen. Nog vóór de cursus goed en wel gestart is, ontdekt je al wat. Je ervaart wat je als slechthorende al ongemerkt doet, namelijk spraakafzien! Dat is namelijk al gestart in de slechthorende periode die achter je ligt. Dat is vaak de eerste verrassende ontdekking die men doet. Nèt zoals de constatering dat je als slechthorende er véél beter in bent dan die “gespecialiseerde” logopedist en je goedhorende omgeving!  Je gebruikt je andere zintuigen al!  Die draaien op volle toeren om het gehoor compenseren. Het leren kijken naar lichaamstaal bijvoorbeeld en naar de gezichtsuitdrukking. Het gebruiken van de context….

De regie nemen als slechthorende

De cursus spraakafzien besteedt ook aandacht aan de regie in handen houden. Samen kijken waar de knelpunten liggen in de communicatie. Met wie en wanneer en vooral ook waaróm? Wat doe jij? Wat doet de ander? Wat is de wisselwerking? Dit gebeurt in de gesprekken tussendoor, want het “liplezen” als oefening kan behoorlijk vermoeiend zijn. Dit is ook een klacht die vaak vergeten wordt, maar alles bepalend kan zijn. Ga je dan nog wèl of niet naar die receptie, verjaardag, die vergadering? Wat doe je aan die vermoeidheid? Hoe ga je daar mee om?

Aandacht voor de zelfredzaamheid

Wat en hoe kan ik in een spreeksituatie zo goed mogelijk meedoen? Wat is daarvoor nodig en misschien moet ik op zo’n situatie wel anticiperen. Wat is realistisch en wat zijn mijn verwáchtingen? Moet ik ze bijstellen? Moet ik misschien van te voren al bedenken hoe de bijeenkomst zal zijn? Hoeveel mensen er zijn en in wat voor een ruimte we zitten? Is er veel omgevingslawaai? Is men op de hoogte van mijn gehoorprobleem? Als men niet op de hoogte is….. hoe ga ik daar dan mee om?

Spraakafzien is geen éénrichtingsverkeer!

Op het moment dat we communiceren zijn we minimaal met z’n tweeën. Natuurlijk ben je als slechthorende de constante factor in je dagelijkse gesprekken. Je gesprekspartners wisselen. In een cursus is het daarom praktisch om bij jóu te starten. Tijdens de cursus komen de knelpunten meestal vanzelf wel ter sprake en kan besproken worden hoe ermee om te gaan. Het is ook minstens zo belangrijk om je goedhorende omgeving in te schakelen. Tijdens de cursus bijvoorbeeld. Neem ze mee naar de les. Láát ze maar eens ervaren hoe het is om zónder of met een sterk verminderd gehoor te moeten communiceren. Hoeveel energie dat kost en hoe frustrerend dat kan zijn. Via een ervaring aanbieden komt het inzicht. Vanuit het inzicht het begrip. En dan is het opeens niet meer alleen jóuw probleem, maar óns probleem!

Dè gouden tip voor slechthorenden?

“Is er één gouden tip te geven?”, vroeg iemand me eens. Tja… elke persoon en elke leefsituatie is natuurlijk uniek. In eerste instantie was het antwoord “nee”. ’s Avonds terugdenkend over de vraag en de wat teleurgestelde reactie van de vragensteller, twijfelde ik. Want:

Verschillende contacten lopen soms ook verschillend

Waarom verloopt het ene contact zo gemakkelijk en bijna vanzelfsprekend en het andere zo stroef? Waarom haalt de ene cursist er 200% uit en de andere veel te weinig naar zijn èn mijn zin? Heeft het met intelligentie te maken? Niet echt. Ja, een goede taalbeheersing, woordenschat en brede interesse helpen. Graag onder de mensen zijn helpt ook. De noodzaak omdat je een communicatief beroep hebt ook. Maar er is méér wat de sleutel is tot een geslaagd resultaat.

Gemeenschappelijke kenmerken bij cursisten die baat hebben bij een cursus spraakafzien

Wat hebben die mensen dan gemeen bij wie een cursus spraakafzien veel verbeterde aan hun gespreksdeelname met anderen?  Naast wat ik hierboven al noemde vooral ook: Humor en een positieve openheid over hun probleem. Zich niet beklagen en niet verwijten dat men onvoldoende rekening houdt met…, maar steeds ervoor uitkomen dat je iets niet goed hoort. Op een prettige manier de regie nemen in situaties. “Zullen we meer licht aandoen dan kan ik jullie beter volgen?”, is zoveel plezieriger dan “Kun je eens duidelijker praten?” Bekijken hoe je op een voor ieder praktische  manier de situatie zó verandert, dat jij actief deelneemt aan gesprekken. Laten zien dat jij belangstelling hebt in het gesprek. Humor en veel positieve creativiteit dat is waar het steeds weer om draait. Geldt bij alles wat een mens doet uiteindelijk niet: “met  honing bereik je meer dan met zure azijn?”

Wil je je ervaringen delen of wil je verder lezen: https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/vlog/

of heb je interesse in een brochure over spraakafzien? Stuur een berichtje naar: info@slin.nl

Wil je informatie over GGMD? https://www.ggmd.nl/

Gerelateerde berichten