Categorie: Logopedie/divers

Invloed van duimen of speen op spraak en gebit
8 oktober 2018

De invloed van duimen of een speentje op de gebitsontwikkeling en de spraak.

De invloed van het duimen of een speentje op de spraak en gebitsontwikkeling. In mijn blog is duimen of een speen een vloek of een zegen?  https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/duimen-of-een-speen-slecht-voor-de-taalontwikkeling/   was er aandacht voor de mogelijke gevolgen voor de taalontwikkeling. Deze week de aandacht voor de tongligging en de invloed op de gebitstand, de spraak in het algemeen en de uitspraak. Kortom de verstaanbaarheid.

Met de volgende twee voorbeelden een korte indruk van het werk van de logopedist rond verkeerde mond- en tonggewoonte en de gevolgen voor de spraak.

Voorbeeld 1: Jorg van 3 jaar slappe mond- en tongmotoriek.                                                             

Een paar maanden geleden werd ik gebeld door een moeder met de vraag of ik eens naar haar zoontje van 3 wilde kijken. “Het lijkt erop of hij gaat lispelen. Ben ik te vroeg of kun je er al iets aan doen?” Een paar dagen daarna kwam een wat verlegen jongetje binnen. Praten?  Ja thuis wel, maar niet bij die vreemde mevrouw! Terwijl moeder en ik samen de vragenlijst invulden, speelde hij met wat speelgoed en zag ik een open mondje en een lage tongligging.

Hij had dorst. Kwam dat even goed uit!  Zo kreeg ik ook een indruk hoe hij de bekerrand op zijn tong legde en bij het slikken een soort “speldenkussen kinnetje” maakte. Geen woord gezegd en toch veel informatie gegeven! Een echt officieel onderzoek zoals het protocol eigenlijk voorschrijft, is bij deze leeftijdsgroep niet altijd mogelijk en wenselijk. Dat wil niet zeggen dat je dan geen adviezen en aanpassingen rond het eten en drinken kunt geven. “In stand houdende factoren” kunnen zo al worden afgeleerd. De kans is hierdoor groot dat deze jongen niet gaat lispelen en de stand van het gebit zich op de juiste manier verder ontwikkelt. Met de juiste tongligging en een consequente toepassing van de gegeven adviezen kunnen zijn ouders het lispelen voorkomen.

Voorbeeld 2:  Anne van 5 jaar                                                                                                                         

Een telefoontje van een moeder met een dochter van 5 die lispelt ( de tong komt bij de s en z onder andere tussen de voortanden naar buiten). Ze is daarom niet altijd goed verstaanbaar en ze vindt dat zelf heel vervelend. Ze komen binnen. Een dametje van 5 en al erg bijdehand! Ze kan haar mondje al goed roeren en is voor haar leeftijd behoorlijk ad rem. Helaas voor haar…. Leeftijdgenootjes die het niet van haar kunnen winnen, plagen haar dan met het lispelen, de voortanden die al wat naar voren staan en met het duimen.

Duimen! …. de alarmbellen gaan bij mij rinkelen. Eén van de twee die invloed hebben op spraak en gebit! Mag ik je duimen eens zien?”, vraag ik haar. Feilloos wijs ik haar aan welke duim favoriet is. Ze is zeer verbaasd dat ik dat weet, want ze had nog helemaal niet geduimd…. De afspraak eindigde met een duimkaart met opdrachten om eerst een maand het duimen af te leren. Is ze daartoe in staat en duimt ze niet meer? Dan pas heeft logopedie zin om het lispelen af te leren. “En haar gebit?”, vraagt haar moeder. Gelukkig is dit nog haar melkgebit, maar zelfs al was dat niet het geval dan is de kans groot dat dankzij OMFT veel herstel van de gebitsstand mogelijk is.  Niet iedereen van 5 jaar kan zo consequent en gedisciplineerd met deze therapie aan de slag. In zo’n situatie kun je beter een paar jaar wachten. Geholpen door haar gemotiveerde moeder lukte het deze gemotiveerde kleuter wèl!

Veranderende inzichten dankzij OMFT,  waardoor afwachten tot na het wisselen niet noodzakelijk is. Sinds een jaar of 20 is het tijdstip voor de behandeling van lispelen niet langer een kwestie van vooral wachten tot na de tanden wisselperiode. Dit heeft alles te maken met andere inzichten en therapieën zoals OMFT (oro-myofunctionele therapie).

Over dit onderwerp kun je meer lezen in de blog                                                                                https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/logopedie-en-of-…n-welke-volgorde/

Wil je meer informatie of de folder over OMFT ontvangen? Stuur me dan een berichtje op [email protected]

Om privacy redenen zijn de namen van de kinderen verzonnen!

Lees meer
Duimen of speen slecht voor taalontwikkeling?
21 september 2018

Duimen of een fopspeentje, is dat nou een vloek of een zegen?

Een duim of een speen…. een vloek of zegen voor de taalontwikkeling? Is het slecht voor de taalontwikkeling? Eigenlijk dienen ze hetzelfde doel.  Wat vind jij, is het nou schadelijk of juist goed?  Dit vroeg ik op mijn FB pagina. De antwoorden varieerden:

“De man die de fopspeen heeft uitgevonden, verdient de Nobelprijs voor de vrede”

“Ik ben hier erg benieuwd naar. Ik denk zelf dat het niet schadelijk is anders zouden ze toch geen spenen verkopen?”

“Bij onze kids hebben we ze het eerste jaar een speentje gegeven. Nu zijn ze 13 en 16 jaar en ze hebben er niks aan over gehouden.”

“Ik heb nooit geduimd, maar toch heb ik een tandstand die doet vermoeden dat…”

“Ik heb jáááren geduimd, maar het had geen invloed op mijn spraak o.i.d.”

 

Een zegen? Ja óók als logopedist moet ik eerlijk bekennen dat die speen een zegen was.  Die Nobelprijs….? Ik kan me er veel bij voorstellen.  Twee en een halve dag na zijn geboorte kwam een bevriende collega op kraamvisite. Zij kende mijn mening over speentjes!  Vastberaden meldde ik haar  dat die speen er wat mij betreft niet in ging!! De speen die ik als treitercadeautje had gekregen van een vriendin. Ons stemvolume paste zich al automatisch aan de forse stemcapaciteiten van de pasgeborene aan. Manlief werkte alweer, maar nog wel even thuis om toch vooral niets te missen. Opeens was ze getuige van een getergde jonge vader die binnenkwam. Resoluut verwisselde de speen van eigenaar en….. het werd opeens opmerkelijk stil.

Die speen…… hij kreeg vele opvolgers in diverse  kleuren ondanks mijn bezwaren als logopedist. Het schuldgevoel  werd in slaap gesust door een stemmetje. Het stemmetje dat me vertelde dat ik een geduldigere ( lees: betere en lievere)  moeder zou zijn als ik ook aan de lieve vrede en nachtrust in huis dacht!

De tweede telg pakte direct als vanzelfsprekend zijn duim. Het duimpje dat onverstoorbaar werd gebruikt als hij wilde slapen. De duim als troostende bondgenoot als broertje in de auto ging plagen. De duim die vacuüm gezogen werd waardoor ik hem – als wij zelf naar bed gingen- er niet uit kreeg. Zó stevig verankerd dat ik daarmee een jongetje rechtop in bed kreeg als eraan getrokken werd. Tot zover dus de zegen, maar……

Nu die vloek….. als…..

het duimen en vooral de speen een gewoonte blijft na het derde levensjaar

de flesjes na het eerste jaar niet worden vervangen door een beker

kinderen ook overdag te pas en te onpas op een speen zuigen en dus niet spreken 

“Mijn kind heeft nou eenmaal een enorme zuigbehoefte”, was het excuus van de moeder. Ze kwam met haar peuter van 3 mèt speen op de eerste afspraak. Verwezen door het consultatiebureau. Hij begreep alles, maar het spreken kwam maar niet op gang en ook de tongligging leek nog erg op die van een zuigeling. Zíj werd verwezen, maar hoevéél kinderen zie ik overdag in winkels met een speen? Het volgende tafereeltje komt daarbij veelvuldig voor. Moeder praat tegen haar kind en kind mompelt met speen in de mond wat terug of zuigt nog een beetje harder op de speen. “We begrijpen elkaar zo óók wel.”  “Waar maken jullie je toch druk om!” “Hij is nog zo klein!” Allemaal argumenten om het in stand te houden.

Hoe pak je dit aan? Ik weet uit ervaring hoe dramatisch het afscheid van een speen kan zijn. Ook hoe het toeval tijdens een logeerpartij ons daarbij uiteindelijk hielp. Hardvochtig? Tja…. wat weegt voor jou het zwaarst? En… soms maken “zachte heelmeesters héél stinkende wonden”, is mijn ervaring.

Terug naar het kind met de onafscheidelijke speen en zijn moeder.  Een duim of speen overdag slecht voor de taalontwikkeling?”Hoe laat ik haar in haar waarde als moeder en probeer ik haar toch inzicht te geven in oorzaak en gevolg?” Ik stelde voor om met hem een spel te gaan doen en zijn taal te observeren. In een “of vraag “ vroeg ik hem welke van de twee spellen we zouden spelen. Ik verstond hem dankzij de speen niet en reageerde niet op zijn gebarentaal. Ik koos daarom voor hém! Dàt werd hem te gortig en hij haalde verontwaardigd de speen uit zijn mond. Ik beloonde direct de nog onverstaanbare taaluiting die volgde. We kozen zijn favoriete spel! Adviezen volgden over het afbouwen van het speentje en we maakten een vervolgafspraak. In no time kwam het actief spreken op gang!

Gewoontevorming en gedachtepatronen. Wie heeft daar géén last van? Soms is een spiegel voorhouden voldoende. In het geval van dit jongetje was het voor beiden meteen duidelijk en kon de taaltherapie beginnen!

 Heb je een dergelijke ervaring en wil je reageren? Dat kan via [email protected] of  op mijn FB pagina op woensdag  26 september als deze blog aandacht krijgt.

Wil je meer lezen over taalstimulering en de woordenschat vergroten bij peuters en kleuters?

https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/vergroot-woordenschat-en-stimuleer-kleutertaal-in-vakantietijd/

 

Vanwege de start van de kinderboekenweek volgende week woensdag een blog over voorlezen.

De blog over het effect op de gebitsontwikkeling en de spraak volgt een week later!

 

 

 

Lees meer
19 juni 2018

Logopedie en/of orthodontie en in welke volgorde? Wat zijn “in stand houdende” factoren?

Kies je orthodontie en/of logopedie bij dit gebit en in welke volgorde? De reacties op deze vraag op Facebook waren overweldigend. https://www.facebook.com/communiceren/posts/847080305493731  Niet raar als je bedenkt dat tegenwoordig bijna elke tiener uitgerust is met indrukwekkende orthodontische middelen. Iedereen kent wel iemand van deze leeftijd. Het resultaat is na een paar jaar vaak adembenemend.

Wat doe je eerst? Wat vind je de logische volgorde bij de volgende voorbeelden? Eerst maagtabletten kopen en daarna je voedingspatroon veranderen? Eerst gebitscorrectie en dan het duimen afleren? Eerst je haar föhnen en het dan wassen? Stuk voor stuk voorbeelden waarvan het antwoord wel duidelijk is.

Maar toch, eerst de gevolgen dus met orthodontie en dan de oorzaak aanpakken met logopedie? Iemand met maagpijn meteen maagtabletten voorschrijven of eerst informeren naar het voedingspatroon? Meteen een maagverkleining of eerst het voedingspatroon bespreken? Stemtherapie geven en dan pas stoppen met schreeuwen, of stoppen met praten in een lawaaierige omgeving? Orthodontie en daarna het verkeerde tonggedrag aanpakken of zelfs helemaal niet?

De antwoorden op mijn vraag waren divers. Overheersend was vooral de mening dat orthodontie bij dit gebit de eerste en/of belangrijkste stap was. Het bevestigt voor mij een aantal dingen: 1. We zijn in dit land inmiddels zo gewend aan de beugels en andere fascinerende staaltjes orthodontie, dat het kennelijk bijna een múst is op een bepaalde leeftijd. 2. De voorlichting van logopedisten bij veel tandartsen (de belangrijkste verwijzers) en orthodontisten is niet zo succesvol geweest. 3. De ouders zijn onvoldoende op de hoogte van oorzaak en gevolg op het gebied van het gebit. 4. Wat jammer dat de logopedist van de GGD is wegbezuinigd. Een verkeerde bezuiniging in vele opzichten!

Voorlichting op het gebied van preventieve orthodontie is dus noodzakelijk! Voorlichting over bijdrage van logopedie op dit gebied. Voorlichting over tijd- en geldbesparing. En… niet te vergeten vooral ook voorlichting over het besparen van frustratie bij de persoon in kwestie.  Ter illustratie een paar waargebeurde verhalen uit mijn praktijk:

Voorbeeld 1: Jongen van 15 komt binnen met de klacht lispelen (slissen in de volksmond). Hij heeft een drietal jaren “gebeugeld”. Sinds een half jaar is de beugel verwijderd en nou blijkt dat er sprake is van een relapse. Een mooi woord voor terugval.  Het orthodontische werk dreigt te niet te worden gedaan. “Toch ook maar eens naar laten kijken door een logopedist”,  aldus zijn orthodontist.  “Wat vind je er zèlf van dat je naar de logopedist moet?”, vraag ik de tiener. “Ik baal stevig en heb er geen zin in”, is zijn eerlijke antwoord. Tijd voor een gesprek waarin hij en zijn ouders uitleg krijgen over die sterke tong. Die tong die voor de tongpers zorgt tijdens het slikken ( jawel, liefst 2 maal per minuut en minimaal 1½ kg per keer tegen de voortanden), de spraak waarbij diezelfde tongpers óók zijn verwoestende werk doet. Die tong die uiteindelijk de sterkste is en dus wint. Dikke pech voor het resultaat van de orthodontist. Dikke pech ook voor deze jongen. Hij zit niet te wachten op logopedische therapie op deze leeftijd.

Voorbeeld 2: Meisje van 7 jaar wordt verwezen door de logopedist van de GGD omdat ze lispelt. De ouders vragen zich af of het gebit (zie  bovenste foto) zorgt voor het lispelen. “Kan het ook andersom zijn en dat het gebit zó is gaan staan vanwege die tong?”, vraagt moeder zich hardop af. Er volgt een gesprek over ” in stand houdende factoren” en oorzaak-gevolg. Na logopedisch onderzoek wordt OMFT geadviseerd. OMFT( oro-myofunctionele therapie). Samengevat houdt deze therapie in dat men start met de correctie van de tongplaatsing in rust, tijdens het slikken en tijdens het spreken. Gemiddelde tijdsduur: een therapie van 15 behandelingen soms zelfs inclusief de na-controles. De mate van motivatie en doorzettingsvermogen van zowel ouders als kind zijn mede bepalend voor de tijdsduur. Dankzij een mondtrainer kun je eventueel verder automatiseren.  Dit gebeurt ‘s nachts gedurende 3-6 maanden. Waarom ‘s nachts? Omdat ook tijdens de slaap de juiste tongligging gestimuleerd moet worden tot een ingeslepen nieuwe gewoonte.

Het verloop en het resultaat van beide voorbeelden. De tiener heeft ondanks zijn bij elkaar geraapte motivatie en doorzettingsvermogen een redelijk resultaat bereikt. Het kostte hem veel energie, want een ingeslepen gewoonte is moeilijker te veranderen als je 15 bent. Dat is gemakkelijker wanneer je nog maar 7 jaar bent. Het resultaat van de 7-jarige is het tweede fotootje. Zonder tussenkomst van een orthodontist. Dankzij OMFT en vooral niet te vergeten de motivatie van ouders en kind. Terugval is met name bij haar niet te verwachten omdat zij dit op een vroeg tijdstip zich eigen heeft gemaakt.

Tot slot: Natuurlijk wil dit niet zeggen dat een logopedist alle gebitsafwijkingen zonder tussenkomst van de orthodontist kan oplossen. Integendeel zelfs. Het zou wèl fantastisch zijn als de logopedist eerder wordt betrokken bij het oplossen van gebitsproblemen. Het zou in het belang van de hulpvrager zijn als in gevallen als hierboven een zorgvuldige afweging wordt gemaakt wat de in stand houdende factoren zijn. Eerst oorzaak verhelpen en dan gevolgen! Er blijft echt genoeg orthodontisch werk over in veel gevallen, maar een “relapse” vanwege de verkeerde tongfunctie is dan verleden tijd.

Wil je reageren of heb je vragen over de OMFT behandelingen? Je kunt altijd een berichtje sturen naar [email protected]

 

Lees meer

Stembelasting en stembelastbaarheid

spreekberoep
Stembelasting en stembelastbaarheid

Wat heeft onze belasting met stembelasting en stembelastbaarheid te maken?

Ook het radiospotje van de belasting gehoord en wat heeft dat met stembelasting te maken?  “U hoort vast bij die 70% die….” en de stem vervolgt op samenzweerderige toon de belastingboodschap. Tja… we ontkomen er rond deze tijd van het jaar niet aan….de belastingaangiften!

In ons land geldt nog altijd de regel dat de sterkste schouders de zwaarste (financiële) lasten kùnnen en dus móeten dragen. Los van het feit of iedereen het hiermee wel of niet eens is…. Maar…wat heeft dit met stembelasting te maken?

Ander voorbeeld: de belasting van de rug van een brugklasser. Elk najaar wordt wel in een of ander artikel aandacht besteed aan de beste rugzakken voor de nog volop in de groei zijnde brugwup. Aandacht voor het opsplitsen van zware schoolboeken in twee lichtere delen. Aandacht aan de voordelen van digitale boeken in dit verband.

Nóóit gaat het aan het begin van een schooljaar over de stembelasting en de individuele belastbaarheid van de stem. Heb je wel eens nagedacht over je studie en je toekomstige beroep in dit verband? Ooit nagedacht als je een spreekberoep hebt of dit wel past bij jouw stembelastbaarheid? Ooit nagedacht àls je een spreekberoep hebt over de hobby’s in de vrije tijd?

Een tijdje geleden sprak ik in dit verband een lerares. Ja, ze had een spreekberoep, maar haar hobby’s gingen richting professioneel. Die waren haar óók heilig! In haar vrije tijd zat ze bij een koor, was actief lid in een amateur toneelgezelschap en eigenlijk had ze ook nog zangles. Ze was behoorlijk succesvol. Het ging al jaren goed, maar nu was het mis met die stem.

Ik noemde een paar voorbeelden over belasting en belastbaarheid. Over rugklachten na zwaar tuinieren…. tja helemaal duidelijk! Het kwartje viel….. Logopedie en stemtherapie in dit geval kan natuurlijk hulp bieden, maar… een beter evenwicht tussen stembelasting en belastbaarheid helpt zéker! Soms is een spiegel voorhouden ook al genoeg.

Keuzes maken moeten we allemaal als we te veel hooi op onze vork dreigen te nemen en ons lichaam of de omgeving protesteert. In dit geval is de keuze door haar stem gemaakt en was ze een tijd tot niets van al die leuke stemactiviteiten in staat. Voorkómen is altijd beter dan genezen. Met deze mevrouw is het uiteindelijk allemaal goed gekomen. De knoop doorhakken stemde haar verdrietig, maar zolang je beroep veel van je stem vraagt, is het goed om na te denken wat je allemaal in je vrije tijd doet. Herken je dit verhaal of wil je meer informatie? Stuur een berichtje naar [email protected]

Lees meer
18 maart 2018

Catweazle en afgestemd zijn op je gespekspartner

Catweazle en zijn omgeving! Voor iedere 50 plusser roept het herinneringen op aan een kindertelevisieprogramma. Nèt niet meer in zwart-wit. Een excentrieke kluizenaar uit een andere wereld zonder elektriciteit. Opeens is hij beland in een wereld vol moderne uitvindingen en beleeft hij allerlei vreemde avonturen. Hij is duidelijk niet afgestemd op zijn omgeving en voelt zich onzeker.

Hij oogt kwetsbaar en voelt zich niet begrepen. Hij lijkt vaak ook in paniek of boos. Het overkomt hem allemaal. Ik roep ook weleens quasi wanhopig “ik lijk wel Catweazle!”  Mijn omgeving weet dat ik dan weer in een haat/liefde verhouding zit met mijn computer. Ik benijd al die mensen  die moeiteloos allerlei trucs uithalen met hun pc. Ik spreek niet dezelfde taal als mijn computer en dit leidt tot paniek, frustratie en gemopper op die “stomme computer”.

Slechthorenden ervaren geregeld dat het niet vanzelfsprekend is om gesprekken te kunnen volgen. Het afgestemd zijn tussen hen en hun goed horende gesprekspartners hapert.  Dit roept onzekerheid op en de neiging om gesprekken te vermijden. Verjaardagen zijn niet prettig want “ik zit er maar een beetje bij”.  Zo zijn er meer situaties te bedenken waarin de slechthorende zich buitengesloten voelt.

Mensen met een spreekberoep kennen allemaal de situatie van een flinke verkoudheid en langdurig spreken. De juiste verhouding tussen belastbaarheid en belasting van hun stem is tijdelijk in gevaar. Het spreken is opeens niet meer vanzelfsprekend. Het stemapparaat hapert en het laat ze bij de uitoefening van het beroep in de steek. Het lesgeven of lang vergaderen is opeens een te zware belasting voor de stem. Bij een langdurig en serieus stemprobleem is die verhouding tussen stembelasting en belastbaarheid nog méér uit balans.

Leerlingen en studenten met dyslexie ervaren het onbegrip van hun omgeving wanneer zij spellingfouten maken. Een tekst niet goed kunnen lezen, interpreteren of problemen hebben met de grammatica. De onzekerheid en onmacht als dit bewust of onbewust door de omgeving wordt bestempeld als “minder intelligent”. Lage CITO scores en een te laag uitgevallen schooladvies zijn vaak het gevolg. De ware capaciteiten worden door de dyslexie vaak niet gezien en zo worden deze mensen te vaak nog onderschat. De dyslexie dwarsboomt hun studieplannen èn de toekomstplannen rond het beroep van hun dromen. Vreemd dat dit tot frustraties leidt?

Ouders die zich bezorgd afvragen waarom hun kind maar niet lekker gaat praten. Hun andere zoon of het buurmeisje praatten op die leeftijd toch veel verstaanbaarder? Wat is er toch aan de hand?

In deze allereerste blog op deze gloednieuwe website Logopedie-Dyslexie Silvia Linssen gaat het natúúrlijk niet over Catweazle. Toch  voelen we ons allemaal op gezette tijden weleens als deze lieve zonderling en hebben we geen grip op de (spreek) situatie. Ik in ieder geval wèl!

“ Een website bouwen? Dat doe je toch gewoon zèlf!” Nou voor déze logopedist was het toch echt een kwestie van: “Schoenmaker blijf bij je leest”.  Een ervaring als “doe nou maar gewoon waar jíj goed in bent en besteed dit uit aan een vakman uh…. vakvrouw in dit geval!” Op het moment dat ik deze blog schrijf, voel ik de energie terugkomen en de opluchting groter worden….. Okay, ik ben nog geen professional in het schrijven van blogs en maak te lange zinnen, als ik niet oppas!  Dít is wat ik wil en ik hoop dit enthousiasme over te brengen.

Samen met jou praten over onderwerpen rond logopedie en dyslexie. Hulpvragen over communicatie en dyslexie oplossen, bezorgdheden wegnemen, levensgeluk toevoegen als je (weer) als vanzelfsprekend kunt communiceren. Puttend uit jarenlange ervaring, na- en bijscholing. Niet op de laatste plaats dankzij de inspirerende gesprekken met  “mijn patiënten en cliënten”! 

Ik hoop jou met een van je vragen op het gebied van Logopedie of Dyslexie te ontmoeten. Bijvoorbeeld in een reactie op een van mijn blogs of gewoon als hulpvrager in mijn praktijk of op mijn Facebookpagina!

Voor diegenen die toch nieuwsgierig zijn geworden of “last krijgen van een vleugje nostalgie”? Ter afsluiting even genieten van die aardige kluizenaar Catweazle! 

Lees meer