Categorie: Dyslexie en Taal

Spreek jij Engels zoals je het schrijft?
26 juni 2018

Dyslexie en hoogbegaafdheid kàn een behoorlijke valkuil zijn!

Het begin van veel veranderingen

“Of ze eens langs mocht komen met haar zoon van 11 jaar”, was haar vraag. We zagen elkaar een paar dagen later: een bezorgde moeder met een olijke, vrolijke jongen. Haar jongste met twee slimme tiener zussen boven zich.

Een zorgwekkende toetsuitslag

De entreetoets was ronduit schokkend geweest. Zoals het er nu uitzag, zou hij met moeite het VMBO gaan doen. Dat was op zich nog niet zo’n ramp. “We houden van onze kinderen zoals ze zijn”, maar beide universitair opgeleide ouders herkenden daarin niet hun wijsneusje.  Die benjamin die al vroeg als vanzelfsprekend gewoon meesprak en mee discussieerde in de gesprekken tussen zijn ouders en zijn oudere zussen. Alsof er geen 4 jaar leeftijdsverschil zat tussen hem en zijn jongste zus!

Wat je ziet en wat de CITO toets toont

Op school zagen ze wel een slimme jongen die goed van de tongriem was gesneden. Maar… óók de jongen die zich probeerde te onttrekken aan herhaalopdrachten, terwijl hij dat toch echt nodig had volgens zijn leerkracht. Hij oogde dan vaak lui en ongeïnteresseerd in de klas. Een jongen die dan erg graag de clown uithing en vaak de lachers op zijn hand had. Daar hoefde hij niet veel moeite voor te doen met die onschuldige pretkijkers en die originele opmerkingsgave!

Advies?

“Wat adviseer je ons met deze score van de entreetoets?” Ze toonde me een absurd hoge score voor de rekenvakken, ietsje minder maar nog steeds een fantastische voor studievaardigheden. Ze vormden een schril contrast met begrijpend lezen en vooral de lage spellingscore leek in het rijtje niet thuis te horen.

Proces of scores?

Als logopedist kán ik nooit zoveel met alleen maar scores. Ik wil ook graag het proces zien en “iemand in mijn vingers krijgen”. Hoe komen scores tot stand? Hoe reageert iemand, waar twijfelt hij, waar reageert hij direct zonder nadenken, zijn er veel doorhalingen te zien als hij schrijft, hoe is het handschrift, is er bij spelling veel sprake van “trial en error”?

Inzicht via het proces zien

De tests waren voor mij èn voor hem een feest. Het enorme tempo waarin we door de tests gingen…. . Zijn terloopse serieuze kritische opmerkingen over sommige testonderdelen. De humor èn de verbazing dat ik hem daarin serieus nam, maar …geen greintje van clownsgedrag.

De omslag kwam bij de onderdelen hardop lezen en spelling. Geeuwen, wreveligheid, op de klok gaan kijken….clownesk gedrag heb ik niet gezien, maar ik begreep wel wat ze op school bedoelden.

Wat is secundair gedrag?

Secundair gedrag noem ik dat. Gedrag dat je vertoont om gevoelens of je ware gemoedstoestand te verdoezelen. Compenseren ook met wat je wèl aan bagage hebt.

In het volgende gesprek was er opeens verdriet.  Bij de zoon …De frustratie en de ergernis waarom het klasgenoten zo gemakkelijk afging en hem niet. Hij, die vaak diezelfde klasgenoten met rekenen moest helpen, want dat deed hij zo natuurlijk en op zo’n simpele manier aangepast aan de leeftijd van zijn klasgenoot. Hij schaamde zich ook, want hij wíst dat hij veel slimmer was dan die andere klasgenoten. We sloten de afspraak af met het advies hem bij een goede psycholoog/orthopedagoog gespecialiseerd in dyslexie aan te melden voor een onderzoek.

Wachtlijsten vallen ook vaak mee

Gelukkig voor hem was de wachtlijst kort. Er was immers nog maar een jaar te gaan voor de definitieve schoolkeuze. Opluchting aan de telefoon en heel veel vragen een maand later. Ouders hadden het goed gezien, school had het óók goed gezien, maar er was veel werk te verrichten!

Geen EED

Dyslexie met nadruk op dysorthografie (de spelling) in combinatie met een hoogbegaafheid en een brede belangstelling. De puzzelstukjes vallen vanzelf in elkaar. Hoogbegaafd en dyslexie! Dyslexie wordt vaak gezien als een automatiseringsprobleem, maar…. dat los je niet op met blijven herhalen en “meer van hetzelfde”. Dat laatste al helemáál niet bij iemand die hoogbegaafd is!

“Misbruik maken”  van wat iemand wèl weet en kan…..

Voor mij een feest om zoals ik altijd gekscherend zeg “misbruik te mogen maken” van hun intellectuele capaciteiten. Van: “hé wat kun jij eigenlijk allemaal wèl?” en “zullen we daar eens lekker gebruik van maken?”

Deze jongen stuurde me onlangs een berichtje via linkedin.….. cum laude geslaagd voor zijn universiteitsstudie in….. elektrotechniek! Heel bijzonder om dat berichtje na jaren van geen contact meer toch te mogen ontvangen.

Herken je dit verhaal en wil je reageren? Dat kan… stuur me een berichtje via info@slin.nl

Wil je meer over dit onderwerp lezen? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/stapelen-onderwijs/

Kennismaken met een tijdschrift?  https://balansdigitaal.nl/magazine-overview/

 

Lees meer
dyslexie en stapelen in het Voortgezet Onderwijs
5 juni 2018

Stapelen met dyslexie in het voortgezet onderwijs

Stapelen in de context van voortgezet onderwijs

Het betekent via kleine onderwijsstappen je doel bereiken. Bijvoorbeeld via de onderwijsroute VMBO-MBO-HBO-WO.  Geen probleem als je als tiener zo snel mogelijk de schoolbanken wilt verlaten en een beroepsgerichte opleiding wil volgen. Het is een ander verhaal als je CITO score aantoont dat je HAVO-VWO aankunt.  Je talenten en belangstelling wijzen in de richting van HBO of universiteit. Je doet dan veel langer over je middelbare schoolperiode dan je zou wensen.

De relatie tussen stapelen in het voortgezet onderwijs en dyslexie

Wat heeft “stapelen” met voortgezet onderwijs en vooral met dyslexie te maken? Eerder schreef ik een blog over: Dyslexie, taal en ons onderwijssysteem, passend onderwijs en wat er volgens mij mis was in ons onderwijs.*

Er wordt ondanks het passend onderwijs te weinig rekening gehouden met in dit geval het probleem dyslexie. Een aantal scholen is zich ervan bewust en zoekt naar de beste oplossingen. Helaas zijn de regels rond het eindexamen veranderd. Dat betekent voor veel leerlingen met dyslexie dat alle mogelijkheden opeens niet meer voor het examen gelden. Het betekent dat de talen voor de talentvolle bèta leerling een blokkade vormen. Een blokkade die trouwens ook nog problemen kan geven als zo’n VWO leerling naar HAVO of zelfs VMBO gaat. Spelling blijft spelling!

Is er misschien sprake van dyslexie?

Onlangs meldden ouders en een brugklasser van het VO zich aan voor een gesprek. De ouders schetsten het beeld van een leerling die op de basisschool niet zo goed was in spelling. Verder werden hoge cijfers gehaald voor o.a. rekenen. De studiehouding en de verder relatief goede CITO- uitslag gaven de doorslag om naar een brugklas HAVO-VWO te gaan. In het najaar van de brugklas vroeg een leraar voorzichtig aan de ouders of hij misschien dyslexie heeft.  Die opmerking was toch reden om erover na te denken.

Welk advies geeft een in dyslexie gespecialiseerde logopedist in Nederland?

Ze kwamen bij mij voor een advies. Een logopedist gespecialiseerd in dyslexie mag géén diagnose stellen, wèl een logopedisch onderzoek doen. Vanuit die onderzoeken zijn vaak aanwijzingen te vinden die in de richting van dyslexie kunnen wijzen. Een op dyslexie gericht onderzoek gebeurt bij een in dyslexie gespecialiseerd bureau.

Familiair sprake van dyslexie?

Tijdens de anamnese werd de vraag gesteld of er familiair sprake was van dyslexie. Dat was niet het geval. Ik vroeg beide ouders om hun studieverloop te beschrijven. Beide hoogopgeleide ouders hadden een verschillend traject doorlopen om uiteindelijk op de universiteit te komen. Één van de ouders “kon niet zo goed mee op de basisschool” en had via de route VMBO-MBO-HBO-WO het doel bereikt. Via het zogenaamde stapelen. De andere ouder via de korte route VWO-WO. Er werd destijds niet op dyslexie getest. Sterker nog: men kwam niet op de gedàchte dat het niet graag willen lezen en spellingproblemen een andere oorzaak konden hebben dan “dom of lui”.

Stapelen met dyslexie in het voortgezet onderwijs

Het speelt sinds kort weer vaker in mijn praktijk bij talentvolle leerlingen met dyslexie. De wettelijke faciliteiten rond spelling en spellingcorrector worden losgelaten richting het eindexamen. De taal- en spellingregels zijn voor hen die eerst dispensatie kregen teruggedraaid. Dat betekent dat spellingfouten weer genadeloos meetellen. Met andere woorden: typische dyslectische foutjes en inprent-achtige opdrachten zoals woordjes stampen ( vocabulair) vormen een beïnvloedende factor voor het al dan niet slagen. Het betekent voor deze leerlingen dat men bijna gedwongen wordt zo snel mogelijk een andere route te kiezen. Een meestal omslachtige, langere en duurdere route als men bijvoorbeeld tòch naar het HBO of de universiteit wil. Een richting waarbij men sneller de ballast van de talen kan loslaten.

Laatbloeiers en stapelen

Zij krijgen zo op een later tijdstip als het ware een herkansing. Met de huidige strengere exameneisen vormt het wel een onnodig struikelblok voor de leerlingen met dyslexie, die al een universitaire studie in gedachte hebben. Een grote bron van frustratie voor die talentvolle mensen met dyslexie en hun ouders. Talentvolle, intelligente en hardwerkende mensen waar we als maatschappij juist op zitten te wachten. We laten dit talent toch niet verloren gaan?

Wil je reageren of heb je n.a.v. dit verhaal vragen? Dat kan, stuur een berichtje naar info@slin.nl

Interesse in een blog over ons onderwijssysteem en dyslexie?  https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/dyslexie-en-ons-onderwijssysteem

Wil je algemene informatie over dit onderwerp? https://www.impulsenwoortblind.nl/actueel/i-en-w-magazine/

Lees meer
vroege logopedische intereventie
28 mei 2018

Prietpraat fase in de taalontwikkeling?

Prietpraat is…..

Op mijn Facebookpagina vroeg ik laatst om de volgende zin aan te vullen: “Prietpraat is…..” Uit de antwoorden bleek hoezeer prietpraat werd gewaardeerd. Een schril contrast met wat prietpraat betekent als je op internet zoekt namelijk: “onbeduidend gepraat” Maar is dat ook zo?

Prietpraat of kinderpraat?

Wij associëren prietpraat doorgaans vaak met kinderpraat. Kinderen leren hun taal dankzij hun omgeving. Hoe meer taalaanbod er is hoe meer er gestimuleerd wordt en kinderen er iets mee kunnen doen. We kennen allemaal de fase van het echoën, het heen en weer spelletje. Het eindeloos herhalen zoals de oma in een radiocommercial “OOOma, zeg dan oooma” ( ken je ‘m?).

De ontdekkingsreis in de vorm van taal

Gaandeweg de taalontwikkeling ontdekt je peuter dat niet elke meneer een papa is en niet elke grijsaard automatisch een opa is. Ze ontdekken dat woorden voor een persoon of voorwerp worden gebruikt. Ze gaan van “hier-en-nu-taal” langzamerhand naar abstractere taal en dat kan ook gaan over wat al geweest is.

Wat is prietpraat?

Maar….Wat is prietpraat eigenlijk? Prietpraat is taal die al vroeg in de taalontwikkeling kan voorkomen en ook nog heel lang aanwezig blijft. Een creatieve fase in de taalontwikkeling. Vooral de wat verder gevorderde prietpraat geeft een mooi inkijkje in de belevingswereld van de spreker. Het zijn vaak originele taalvondsten waar menig auteur, cabaretier en dichter jaloers op kunnen zijn.

Fantasierijk

Voor mij is prietpraat steeds weer genieten omdat ze bol staan van de fantasie. Voor mij zijn “prietpraters” ware taalkunstenaars die hun taalkennis en -vaardigheid oefenen. Die met de taal spelen en experimenteren. Net zoals het gebruik van spreekwoorden in de taal, vormen zij voor mij de spreekwoordelijke kers op de taart.

Mooie voorbeelden van prietpraat

Op internet vond ik mooie uitspraken, waaruit ik een paar uitspraken citeer. Wie weet is menig cabaretier in zijn of haar jeugd wel een echte prietprater geweest? Misschien zelfs altijd wel een beetje gebleven?

Lees en geniet van de onderstaande woordspelingen en gedachtespinsels. Zie hoe complex een taal is om te leren. Deze taaljuweeltjes geven een beeld hoe hard er gewerkt wordt in een kinderhoofd! Je kunt er later zelfs je beroep van maken, een oud jaars conference geven, dus nonsens taal? Oordeel zelf maar. Het was voor mij moeilijk om een keuze te maken!!

Peuter kijkt naar het beslagen raam en zegt: “Het raam is bezweet”.

Als je geen voorrang hebt, dan heb je achterrang.

Cindy (6 jaar) zat naast haar juf in de kring toen jufs maag begon te knorren.
“Juf, het onweert in je buik”.

 

Is Prietpraat onzin taal? Oordeel zelf.

En het onderwerp waar de kinderen vandaan komen blijft altijd weer een boeiend onderwerp:

Toen Martijn drie was, stelde hij op een dag de volgende filosofische vraag: “Mam, waar was ik toen ik er nog niet was?” Ik vertelde hem toen dat hij nog een eitje was in mama’s buik. Na een minuut nadenken kwam hij terug:” Maar mama, als ik een eitje was, was jij dan een kip?”

Een vrouw was 10 dagen over tijd en haar 4 jarige zoon begreep dat het allemaal wel lang duurde dus om haar gerust te stellen verzekerde hij haar dat ze er wel uit zou komen als ze honger kreeg.

Mama, hoe weet de buik dat ze getrouwd zijn?
(getrouwde mensen krijgen kinderen)

Het weer

Het was vrij koud buiten en moeder en dochter ( 3 jaar) waren aan het fietsen. Door de kou kreeg ze tranen in haar ogen,
verontwaardigd reageerde ze met:  “Mam ik heb ergens zeer, maar ik weet nog niet waar”. 

2 broertjes (5 en 8) voor het raam, het is nogal mistig:
Zegt de één: “Ma, het mist buiten”
Zegt de ander: “Nee hoor, kan ook regen zijn die stil staat!”

De complexiteit van samengestelde woorden

En Lotte gaat binnenkort op paard-les-rij.

De zelfredzaamheid

Een stagiaire bij een peuterspeelzaal:
Een jongetje kwam melden dat hij moest plassen, dus zij vroeg: “Kan je dat alleen?” Het antwoord was: “Je moet alleen even helpen met mijn snelbinders”.
Hij bedoelde zijn bretels….

Heb je ervan genoten en wil je er meer lezen? Ze staan op deze site: Pinkelotje.nl/prietpraat

Heb je zelf een mooie gehoord van je kind of wil je reageren? Dat mag. Stuur me een bericht op info@slin.nl

Lees meer
Dyslexie en ons onderwijssysteem?
17 maart 2018

Dyslexie en ons onderwijssysteem


Passend onderwijs?

Dyslexie, taal en ons onderwijssysteem. Passend onderwijs? Als je het volwassenen met dyslexie vraagt dan komt er vaak veel emotie bovendrijven. Heel lang werd er namelijk niet eens gedacht aan dyslexie en “kon die persoon gewoon niet lekker mee” met de klas.

Er is intussen meer bekend over dyslexie

Laten we uitgaan van de vakkundige bureaus die de verantwoordelijkheid voelen om niet met dyslexieverklaringen te strooien. Zij die een goed en eerlijk onderzoek doen en zo in het belang van degene met dyslexie handelen.

Betekent meer bekendheid over dyslexie automatisch dat het onderwijssysteem daarin perfect meegaat?

Veelzeggend is de cartoon: “what is wrong with our education system? Je kunt het downloaden van internet. De essentie van de cartoon: In de dierenwereld krijgen een olifant, een aap, een vis, een slang en een wolf dezelfde opdracht als examen: “Klim in die boom!”

Als je in een rolstoel zit, lóóp je ook niet de 4- daagse en van iemand die kleurenblind is verwacht je óók niet dat alle kleurnuances worden benoemd.

In verschillende blogs wil ik aandacht besteden aan dyslexie

Hoe herken je het?  Niet wetenschappelijk maar met voorvallen uit mijn praktijk. Mocht je vragen hebben of zou je graag een onderwerp op dit gebied besproken willen hebben in een blog? Stuur me gerust een berichtje en ik kijk wat ik voor je kan betekenen.

Wil je intussen al meer lezen over dyslexie?

https://www.zwijsen.nl/inspiratie/ervaar-zelf-hoe-het-om-dyslexie-te-hebben

Wil je meer informatie over dyslexie op de basisschool? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/hulp/#basisschool

òf in het voortgezet onderwijs of daarna? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/hulp/#voortgezet

Lees meer