Categorie: Dyslexie en Taal

Herhalen- of wel-tig-keer-overschrijven-helpt-dat-bij-dyslexie?
25 juli 2018

Weet jij wat de gevolgen zijn als hoogbegaafdheid èn dyslexie niet worden ontdekt?

Dyslexie wordt vaak niet ontdekt bij (hoog)begaafdheid en omgekeerd. In mijn blog dyslexie en stapelen kwam het niet ontdekken van dyslexie bij (hoog)begaafden al ter sprake. Zeer intelligente of hoogbegaafde leerlingen en studenten kunnen hun dyslexie (deels) compenseren of het blijft zelfs een nooit ontdekte diagnose. Dat lijkt op het eerste gezicht fantastisch, maar is dat ook zo? Hieronder het verhaal over “negatieve kruisbestuiving”. Gevolgen voor de studiekeuze en het toekomstige beroep, gevolgen voor de relatie met ouders en docenten, gevolgen voor het levensgeluk!

Naar aanleiding van de ontdekking dat haar jongste zoon dyslexie had, kwamen de vragen en twijfels. https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/dyslexie-en-hoogbegaafdheid-dilemma-en-valkuil/

Zijn moeder vroeg of haar jongste tienerdochter ook eens mocht langskomen….

Een week later vertelde dochter me verontwaardigd dat ze echt wel haar best deed voor school. Okay, alles was leuk of een uitdaging. Ze had allerlei baantjes, veel vriendinnen en vriendjes, feestjes. Tussendoor besteedde ze ècht wel voldoende aandacht aan haar huiswerk. Dat ze nou toevallig voor Engels altijd nèt een onvoldoende haalde… Uitgerekend het vak waar ze thuis zoveel aandacht aan besteedde. Die stomme woordjes ook en die spelling. Kon ze het nou maar mondeling doen dan was er geen vuiltje aan de lucht. Steeds weer die ruzie daarover met haar moeder. Dat wilde ze helemaal niet, want eigenlijk had ze prima ouders, broer en zus.

Een mooie dochter…. de pubertijd, vriendjes die om haar heen zwierven… Moeder zuchtte en benoemde haar twijfels. Deze dochter was altijd moeiteloos overgegaan, maar nu dreigde dat Engels toch echt een probleem te worden evenals de andere talen. Haar motivatie kelderde zienderogen, want  alles ging eigenlijk goed zolang ze in de klas oplette. Dan hoefde er thuis niet veel meer te gebeuren. Door de woordenwisselingen thuis nam de frustratie aan beide zijden toe. Het begon te knagen aan hun altijd zo fijne moeder-dochter verstandhouding.  

“Zou het kunnen dat mijn dochter ook dyslexie heeft?”, aarzelde haar moeder. Tja…. wat heb je als ouders ervoor over om dat uit te laten zoeken? Het probleem is dat een dyslexie onderzoek niet zomaar vergoed wordt. In dit geval zou het weleens als een  “gevalletje luxeprobleem” kunnen worden bestempeld. “Dan ga je toch gewoon een niveau lager en toch niet naar de universiteit?” Ik hoor het mensen bijna denken. Maar…. is dat terecht? Heb je zo enorm veel talent en dan wordt de mogelijkheid van dyslexie gewoon weggewuifd. Je doet maar een stapje terug, want wat is er zo verkeerd aan een HBO of MBO studie?

Dus… aan moeder: “Wat is het jullie financieel waard?” Het antwoord kwam vrijwel direct en beslist. “We willen het gewoon weten. Wat we voor de jongste doen, doen we ook voor onze dochters. Bovendien… wat vooral telt: ik wil weer een fijne relatie met mijn dochter en dat begint nu deuken op te lopen”.

Een paar weken later. “ Mogen we langskomen?” Een bijna opgeluchte, maar ook licht geëmotioneerde moeder aan de lijn. Haar dochter heeft ook dyslexie. Ze voelt zich schuldig als ze denkt aan al die onnodige ruzietjes in huis. Haar dochter deed dus echt haar best voor Engels, maar kon vanwege de dyslexie niet beter.

“Wat ga je mij dan leren?”,  valt haar dochter meteen met de deur in huis? Jaha…. haha dat wordt inderdaad een leuke uitdaging, maar nu voor míj, tegenover deze hoogbegaafde dame. “Wat zou ik je kúnnen leren?”  is mijn wedervraag. Ze beschikt over een bewonderenswaardige zelfkennis en  somt meteen haar “pijnpunten”op:  “Die lappen leesteksten worden een steeds groter probleem. Alleen goed opletten in de klas wordt toch steeds meer een uitdaging en is niet meer voldoende en…. stel nou dat ik naar de universiteit wil…. Hóe studeer ik efficiënt met dyslexie, want daar heb ik me nog nooit mee bezig gehouden”.  Het is niet alleen maar Engels dus….

We maken een plan van aanpak en duidelijke afspraken hoe we gaan werken. Veel inspraak en vooral steeds waaróm we iets doen. Voor mij eigenlijk altijd al een vanzelfsprekendheid tijdens de therapie, want zo bewaak je de motivatie. In het geval van hoogbegaafdheid helemáál van groot belang! In deze samenwerking vierde de humor hoogtij. Evenals veel ruimte laten voor eigen initiatief en het aanmoedigen tot zelf oplossingen zoeken (voorbereiding voor haar studententijd).

De aanwezigheid van een eerlijk onderbouwde dyslexieverklaring was daarbij erg belangrijk. Waarom? Het laatste bood haar nèt die ruimte die ze nodig had.

Ruimte? Ja in de vorm van meer tijd voor toetsen, meer mogelijkheden om mondeling te worden overhoord.  Zó kwam haar talent in alle facetten bovendrijven. Ze vertelde na enkele bijeenkomsten dat ze wist hóe ze het moest gaan aanpakken. Hoe ze efficiënt kon omgaan met die lappen tekst. De onvoldoende voor Engels was al een “magere 7”  geworden.                                                            “Eigenlijk wel jammer dat ik nu niet meer hoef te komen, want ik vond het best gezellig en thuis is het nu gelukkig ook weer gezellig.”

Inmiddels is ze alweer enige tijd uit mijn praktijk verdwenen. Het gaat goed met haar. Ze zal haar weg wel vinden en gelukkig màg ze haar vele talenten daarbij volledig benutten.

Waarom dit verhaal over niet gediagnostiseerde hoogbegaafdheid en dyslexie? Ze is samen met haar broer niet de enige die pas laat worden ontdekt. Deze combinatie maakt dat beide elementen vaak niet worden ontdekt. Het ene bedekt het andere en zo kan het zijn dat men blijft rondlopen met een onbegrepen gevoel.   Onbegrepen door je omgeving.  Frustraties omdat je minder slimme omgeving jou uiteindelijk toch voorbij gaat. Ongebruikt talent….  Geen plezier in het werk dat je doet. Natuurlijk betekent dit verhaal niet dat elke leerling met dyslexie en hoogbegaafdheid met enkele begeleidingslessen is geholpen. Meestal is er meer begeleiding nodig om dat duwtje te krijgen op weg naar het felbegeerde diploma passend bij de capaciteiten.

Wat als…. het broertje niet was getest? Wat als er géén ruzies waren geweest over al dan niet aanwezig studiegedrag? Zou ze gelukkig zijn geworden op een lager schoolniveau, niet passend bij haar meer dan briljante stel hersenen? Hoe zou de relatie met haar moeder zijn?

Kortom…. dit bewijst weer eens dat goede basisschoolscores niets zeggen over de aan- of afwezigheid van dyslexie. Kijk verder dan die spelling en de leessnelheid. Kijk naar de hele persoon. Hoe praat en beredeneert hij of zij? Hoe is de mondelinge taalvaardigheid en klopt het met de vaak wat eenvoudigere taal bij schriftelijke uitingen?

Herken je dit verhaal of wil je reageren? Dat mag, graag zelfs, want wie weet inspireert jouw ervaring een ander of misschien mij wel tot een nieuwe blog. Je mag reageren via [email protected]

Wil je meer lezen over (hoog) begaafdheid? http://www.tijdschrift-talent.nl/nl/

 

 

 

 

 

 

Lees meer
Vakantietijd en taal stimuleren.
23 juli 2018

Hoe vergroot ik de woordenschat en stimuleer ik de kleutertaal van mijn kind?

Vragen zoals “hoe vergroot ik zijn woordenschat in de vakantietijd?”   Voor hem niet nodig! Als kleuter en maatje van een van mijn patiëntjes kwam hij weleens mee naar logopedie. Uit nieuwsgierigheid of omdat ze daarna samen een “speelafspraakje” hadden. Een kleuter die ik voor bezorgde vragen over zijn taalontwikkeling nooit in mijn werkkamer zou ontmoeten. Integendeel!

Zijn moeder vertelde me eens dat zijn juf hem af en toe moest temperen in een kringgesprek. Ze probeerde dan zijn verhaal tevergeefs een andere wending te geven. Híj werd juist door de stoere knapen uitgedaagd tot nóg meer spannende details. Zijn bloedstollende verhalen waren niet voor elk klasgenootje geschikt. Juf vreesde voor de nachtrust van sommige klasgenootjes die met de handen voor de oren zaten. Geregeld kregen zijn ouders vragen van andere ouders of  van de juf. “Is het waar dat er inbrekers waren geweest die door vader en zoon waren verjaagd?” of  “Hebben jullie ècht in een meer gestept in de zomervakantie?”

Een taalkunstenaar in de dop. Maar ook… zóveel mooie fantasie die via de taal naar buiten komt. Heel normaal bij deze leeftijdsgroep. Het moet natuurlijk wèl gestimuleerd en gevoed worden door ouders en andere betrokkenen. Veel voorlezen, samen beleven en daarover praten. Handelingen verwoorden en veel overleggen bij spelletjes. Nieuwe ervaringen opdoen waarbij nieuwe woorden kunnen worden geleerd en veel experimenteren met woorden en taalregels.

Vele jaren later liep ik hem toevallig tegen het lijf in de stad. Ik herkende hem niet meteen. De ondernemende kleuter van weleer was een lange twintiger geworden. Bijna afgestudeerd en nog steeds heerlijk ad rem, goed van de tongriem gesneden. Zijn woordenschat was rijk en groot. Een geboren verteller en overtuiger, nog steeds! We raakten in gesprek en dat liep uit op een levendige discussie.

“Een loopbaan als politicus zou ook wel bij je passen”, grapte ik aan het eind van ons gesprek. Hij bekeek me even peinzend en reageerde: “dan moet ik water bij de wijn doen en halve waarheden verkondigen. Nee…. laat mij maar lekker bij de wetenschap en de feiten”.  Tòch wat geleerd van zijn bezorgde kleuterjuf?

De komende zomerweken nemen we allemaal even afstand van ons werk. Ook ik neem even een pauze wat de blogs betreft en ook wel een beetje van de social media zoals Facebook.  Maar….   De taalontwikkeling van jouw kind gaat óók in de zomervakantie verder. Je beleeft samen andere dingen dan door het jaar heen. Of je thuisblijft of weg gaat….  In een vakantie doe je vaak andere dingen en heb je meer tijd voor elkaar. Bij nieuwe situaties horen vaak ook nieuwe woorden, woorden waarmee de woordenschat verder wordt vergroot. Wil je toch een “levensteken” ontvangen in de komende weken?

Hoe vergroot ik de woordenschat of stimuleer ik de taal van mijn kind? Tips op mijn Facebookpagina. Vanaf volgende week èlke maandag in de vakantie. Taal komt niet vanzelf!

In mijn vorige blog ook aandacht voor de beurtname in een gesprek: https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/verschillende-soorten-communicatie-minimaal-twee-2/

Een passende link voor leuke taalspelletjes: https://deleukstekinderen.nl/taalontwikkeling-3/

Wil je reageren of heb je ook zo’n anekdote? Dat kan! Stuur me een berichtje op [email protected]

Lees meer
communiceren, zijn er spelregels?
17 juli 2018

Verschillende soorten communicatie van mens en dier

Verschillende soorten communicatie, je doet het minimaal met z’n tweeën!

Verschillende soorten communicatie.  Babygeluiden of de schopjes nog in moeders buik als reactie op geluid. Een merel in het vroege voorjaar die zijn territorium verdedigt. Diezelfde merel misschien wel…. op een warme zomeravond…. Het gezang bij de start van de Vierdaagse. Vanwege het internationale karakter:  “we never walk alone!” Allemaal vormen van communicatie! Zijn er spelregels bij communicatie?

 Elke vogeltje zingt zoals het gebekt is. 

Als ouder van je baby onderscheid je al snel de verschillende kreetjes van een tevreden en voldaan kindje.  Zo herken je ook de dwingende huiltjes die aangeven: “ik heb best honger!” Later natuurlijk ook… de drenzerige toon erin als baby de kracht ontdekt van een huiltje. Het lokt een reactie van de omgeving uit! Zo ook in de ons omringende dierenwereld. Het driftige gekwetter in het broedseizoen gepaard gaand met imponerend fladdergedrag. De concurrent kijkt wel uit om in diezelfde tuin zijn liefdesnest te bouwen! Het grommetje van onze teckel en haar verwachtingsvolle blik voor de tuindeuren als ze graag in de zon wil bakken. Het hoge triomfantelijke kefje als ze wordt uitgelaten alsof ze wil zeggen “Hier ben ik weer!”

Communicatie van mens of dier is vooral een kwestie van de beurt name.

Elke reactie van de aanstaande moeder op de lichte schopjes van je nog ongeboren baby. Elk antwoord op de kreetjes van je baby versterkt je onderlinge band en stimuleert de communicatie. Het wordt een spelletje waarbij je baby bijna onvermoeibaar reageert op jouw antwoord.

Maar nu even terug naar die zomerse vogelgeluiden.  In deze prachtige zomer hoor je veel vogelgeluiden.  Het is  één van die lange, zwoele zomeravonden. Er zit een merel op de schoorsteen van het huis achter ons. Ik strijk vanwege de warmte in de tuin en geniet van de aria’s van die merel. Hij heeft het hoogste woord. Hij zingt, wacht en houdt daarbij het kopje scheef alsof hij op een reactie wacht. En …. er kòmt ook een antwoord. Van heel ver weg hoor ik een merel die antwoordt. Het wordt een spel: actie, kopje scheef-reactie, weer een vraag, scheve kop en… jawel het antwoord, een dialoog! Het strijken -niet bepaald mijn hobby- wordt opeens leuk dankzij die twee met elkaar communicerende merels. 

Spelregels bij communicatie: VAT.

Ik ben verrast door de vanzelfsprekendheid waarmee die twee merels om de beurt de ruimte geven en nemen om te fluiten. Zij hebben geen regels nodig om in harmonie te communiceren. Meestal gaat het in de mensenwereld óók zo. Soms ben je als logopedist nodig als een taal- en spraakontwikkeling niet vanzelfsprekend op gang komt. Als er bijvoorbeeld vanwege een gehoorprobleem een kink in de kabel komt. Als al die variaties in onze taal en spraak niet worden opgemerkt, of de spraakmotoriek dit niet vanzelfsprekend oppakt. Het beurtgedrag komt in gevaar en dus de communicatie.  Het variëren, aanvullen en toevoegen V.A.T. zoals uitgelegd en toe te passen uit het programma Hanen. Praten doe je minimaal met z’n tweeën. De vogels doen het van nature…

“Onze merel”…. ik ga hem missen als het straks weer najaar wordt en hij in de winter weer stil wordt! En jij? Ga jij deze gratis concerten waarvan we veel kunnen leren óók missen?

Heb je vragen of wil je reageren? Stuur je reacties naar [email protected]  Als je wilt dat ik je reactie opneem in de blog, vermeld het alsjeblieft in je reactie. Wil je meer lezen over Het programma Hanen, de VAT principes, taal en communicatie? http://www.taalspeciaal.nl/docs/hanencursus.pdf

 

Lees meer
vakantie met dyslexie
3 juli 2018

Wat doe ik met dyslexie in de vakantietijd?

Het is eindelijk vakantie!! Alle boeken aan de kant of toch niet helemaal? Vakantietijd en dyslexie gaat dat eigenlijk wel samen? Want hoe doe je dat als je dyslexie hebt of een leesachterstand? Wat doe je met die moeizaam veroverde verbetering van de werkwoordspelling? Hoe voorkom je terugval?

Elk jaar een terugkerend dilemma. Juist mensen met dyslexie, heb je zó hard gewerkt en dan heb je toch vakantie verdiend? Ja natuurlijk, ik zou de laatste zijn om dat tegen te spreken.

Elk begin van een nieuw schooljaar ook weer de terugkerende frustratie. Elke scholier of student is natuurlijk wat vergeten in die zes of meer weken vakantie, maar als je dyslexie hebt of al wat slechter bent in lezen en spelling…. Duidelijk dat hier veel méér is weggezakt.

In mijn eerste oude flat had ik een moederhaard. Ergens begin mei ging de gaskraan dicht en de verwarming uit. Oók in mijn eerste voorjaar en zomer in de bewuste flat. Tijdens de najaarsstormen gierde de wind om mijn niet zo goed geïsoleerde flat en wilde ik de kachel aanzetten. Die gaf niet thuis! De verwarmingsmonteur repareerde en vertelde me ondertussen wat ik had verzuimd te doen in de zomerperiode. Tijdens die 5 maanden vakantie voor de moederhaard elke 3 à 4 weken even de stekker in het stopcontact zodat de pomp even kon draaien en niet vastloopt. “Rust roest”, vatte hij zijn uitleg samen. Een beetje aandacht voor de kachel dus in die zomerperiode en als dank een warme woning in de koude periode! Deze raad bleek voldoende om in het volgende najaar een heerlijk snorrende kachel te hebben!

Dit verhaal vertel ik vaak aan “mijn leerlingen met dyslexie”. De link wordt gelegd naar hun dyslexie en uit het verhaal begrijpen ze dat er toch ook nog wel veel tijd over is voor vakantie in die “rustperiode”! Natuurlijk blijft de beslissing of ze het advies opvolgen iets van ouders en hun kind.

Kortom: “Wat doen jullie in de vakantie?”, is dan ook mijn jaarlijks terugkerende vraag aan ouders en leerling. Zes weken helemaal niets of toch liever een beetje aandacht blijven schenken aan lezen en spelling? Ook hier geldt namelijk dat “rust roest” en dat maakt de start van een nieuw schooljaar net zoals bij die kachel er niet gemakkelijker op.

Hoe terugval voorkómen in spelling en lezen en tòch vakantie vieren? We maken samen tijdens de laatste afspraak voor de vakantie een planning. Soms is het een kwestie van elke dag een andere keuze maken, soms een èn- èn situatie. Alles natuurlijk afhankelijk van leeftijd, ernst van de klacht en de vakantieplannen. De volgende tips geef ik o.a. over de planning voor de zomer mee voor een dagelijkse ” onderhoudsbeurt”:

  • In 2 zinnen de werkwoorden invullen. Doe dit nog vóór je naar beneden gaat om te ontbijten. Zo hoef je er de rest van de dag niet meer aan te denken en vergeet je het ook niet!
  • 1 blz. hardop lezen ( meer mag natuurlijk altijd).
  • Zachtjes in jezelf lezen mag ook!
  • Laat een van je ouders het eerste hoofdstuk van een nieuw boek lezen of totdat het boek na de kennismaking met alle personen in het boek leuk wordt.
  • Een van de ouders leest elk begin van een hoofdstuk en als het spannend wordt stoppen. Zo prikkel je de nieuwsgierigheid en de wens om zelf te lezen.
  • Veel kinderen met leesproblemen houden vooral van dóen: Zoek dan een kinderkookboek uit, een knutselboek met handleiding of een bouwpakket met een beschrijving. Het lezen krijgt dan een duidelijkere functie.
  • Moppenboeken en strips zijn vaak korte verhaaltjes, maar in de vakantie beter dan helemaal niets lezen!
  • Gesproken boeken in combinatie met het leesboek, (wèl blijven meelezen!) helpt om een spannend boek wat gemakkelijker te lezen.
  • Kookt of bakt je kind graag? Lezen en spelling tegelijk als je de kok zelf het boodschappenlijstje laat maken en opschrijven.
  • Zijn er broers en zussen die geen “onderhoudsbeurt” nodig hebben? Vaak is “gedeelde smart halve smart”. Helaas blijkt dat zij lezen vaak niet als “moeten” ervaren. Misschien kun je dan de afspraak maken dat zij in de tussentijd bijvoorbeeld de tafel dekken of een ander klein opdrachtje ‘moeten” doen.

Ongetwijfeld zijn er nog veel meer tips te bedenken. Heb jij goede ervaringen met andere lees- en spellingactiviteiten gedurende de zomer? Laat het me weten via [email protected] of via de FB pagina bij deze post en ik vul de lijst aan.

Voor alle spontane reacties op mijn bovenstaande vraag wil ik alle inzenders hartelijk danken. Via deze link kom je op mijn FB pagina waar alle reacties staan.  https://www.facebook.com/communiceren/posts/893570900844671

 

Fijne zomervakantie!

Wil je meer lezen over dyslexie?

 

 

Lees meer
Zou het IQ hoger zijn zonder een ernstige enkelvoudige dyslexie?
26 juni 2018

Dyslexie en hoogbegaafdheid kàn een behoorlijke valkuil zijn!

“Of ze eens langs mocht komen met haar zoon van 11 jaar”, was haar vraag. We zagen elkaar een paar dagen later: een bezorgde moeder met een olijke, vrolijke jongen. Haar jongste met twee slimme tiener zussen boven zich.

De entreetoets was ronduit schokkend geweest. Zoals het er nu uitzag, zou hij met moeite het VMBO gaan doen. Dat was op zich nog niet zo’n ramp. “We houden van onze kinderen zoals ze zijn”, maar beide universitair opgeleide ouders herkenden daarin niet hun wijsneusje.  Die benjamin die al vroeg als vanzelfsprekend gewoon meesprak en mee discussieerde in de gesprekken tussen zijn ouders en zijn oudere zussen. Alsof er geen 4 jaar leeftijdsverschil zat tussen hem en zijn jongste zus!

Op school zagen ze wel een slimme jongen die goed van de tongriem was gesneden. Maar… óók de jongen die zich probeerde te onttrekken aan herhaalopdrachten, terwijl hij dat toch echt nodig had volgens zijn leerkracht. Hij oogde dan vaak lui en ongeïnteresseerd in de klas. Een jongen die dan erg graag de clown uithing en vaak de lachers op zijn hand had. Daar hoefde hij niet veel moeite voor te doen met die onschuldige pretkijkers en die originele opmerkingsgave!

“Wat adviseer je ons met deze score van de entreetoets?” Ze toonde me een absurd hoge score voor de rekenvakken, ietsje minder maar nog steeds een fantastische voor studievaardigheden. Ze vormden een schril contrast met begrijpend lezen en vooral de lage spellingscore leek in het rijtje niet thuis te horen.

Als logopedist kán ik nooit zoveel met alleen maar scores. Ik wil ook graag het proces zien en “iemand in mijn vingers krijgen”. Hoe komen scores tot stand? Hoe reageert iemand, waar twijfelt hij, waar reageert hij direct zonder nadenken, zijn er veel doorhalingen te zien als hij schrijft, hoe is het handschrift, is er bij spelling veel sprake van “trial en error”?

De tests waren voor mij èn voor hem een feest. Het enorme tempo waarin we door de tests gingen…. . Zijn terloopse serieuze kritische opmerkingen over sommige testonderdelen. De humor èn de verbazing dat ik hem daarin serieus nam, maar …geen greintje van clownsgedrag.

De omslag kwam bij de onderdelen hardop lezen en spelling. Geeuwen, wreveligheid, op de klok gaan kijken….clownesk gedrag heb ik niet gezien, maar ik begreep wel wat ze op school bedoelden.

Secundair gedrag noem ik dat. Gedrag dat je vertoont om gevoelens of je ware gemoedstoestand te verdoezelen. Compenseren ook met wat je wèl aan bagage hebt.

In het volgende gesprek was er opeens verdriet.  Bij de zoon …De frustratie en de ergernis waarom het klasgenoten zo gemakkelijk afging en hem niet. Hij, die vaak diezelfde klasgenoten met rekenen moest helpen, want dat deed hij zo natuurlijk en op zo’n simpele manier aangepast aan de leeftijd van zijn klasgenoot. Hij schaamde zich ook, want hij wíst dat hij veel slimmer was dan die andere klasgenoten. We sloten de afspraak af met het advies hem bij een goede psycholoog/orthopedagoog gespecialiseerd in dyslexie aan te melden voor een onderzoek.

Gelukkig voor hem was de wachtlijst kort. Er was immers nog maar een jaar te gaan voor de definitieve schoolkeuze. Opluchting aan de telefoon en heel veel vragen een maand later. Ouders hadden het goed gezien, school had het óók goed gezien, maar er was veel werk te verrichten!

Dyslexie met nadruk op dysorthografie (de spelling) in combinatie met een hoogbegaafheid en een brede belangstelling. De puzzelstukjes vallen vanzelf in elkaar. Hoogbegaafd en dyslexie! Dyslexie wordt vaak gezien als een automatiseringsprobleem, maar…. dat los je niet op met blijven herhalen en “meer van hetzelfde”. Dat laatste al helemáál niet bij iemand die hoogbegaafd is!

Voor mij een feest om zoals ik altijd gekscherend zeg “misbruik te mogen maken” van hun intellectuele capaciteiten. Van: “hé wat kun jij eigenlijk allemaal wèl?” en “zullen we daar eens lekker gebruik van maken?”

Deze jongen stuurde me onlangs een berichtje via linkedin.….. cum laude geslaagd voor zijn universiteitsstudie in….. elektrotechniek! Heel bijzonder om dat berichtje na jaren van geen contact meer toch te mogen ontvangen.

Herken je dit verhaal en wil je reageren? Dat kan… stuur me een berichtje via [email protected]

Wil je meer over dit onderwerp lezen? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/stapelen-onderwijs/

 

Lees meer
dyslexie en stapelen in het Voortgezet Onderwijs
5 juni 2018

Stapelen met dyslexie in het voortgezet onderwijs

 

Stapelen in de context van onderwijs betekent via kleine onderwijsstappen je doel bereiken. Bijvoorbeeld via de onderwijsroute VMBO-MBO-HBO-WO.  Geen probleem als je als tiener zo snel mogelijk de schoolbanken wilt verlaten en een beroepsgerichte opleiding wil volgen. Het is een ander verhaal als je CITO score aantoont dat je HAVO-VWO aankunt.  Je talenten en belangstelling wijzen in de richting van HBO of universiteit. Je doet dan veel langer over je middelbare schoolperiode dan je zou wensen.

Wat heeft “stapelen” met voortgezet onderwijs en vooral met dyslexie te maken? Eerder schreef ik een blog over: Dyslexie, taal en ons onderwijssysteem, passend onderwijs en wat er volgens mij mis was in ons onderwijs. https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/dyslexie-en-ons-onderwijssysteem

Er wordt ondanks het passend onderwijs te weinig rekening gehouden met in dit geval het probleem dyslexie. Een aantal scholen is zich ervan bewust en zoekt naar de beste oplossingen. Helaas zijn de regels rond het eindexamen veranderd. Dat betekent voor veel leerlingen met dyslexie dat alle mogelijkheden opeens niet meer voor het examen gelden. Het betekent dat de talen voor de talentvolle bèta leerling een blokkade vormen. Een blokkade die trouwens ook nog problemen kan geven als zo’n VWO leerling naar HAVO of zelfs VMBO gaat. Spelling blijft spelling!

Onlangs meldden ouders en een brugklasser van het VO zich aan voor een gesprek. De ouders schetsten het beeld van een leerling die op de basisschool niet zo goed was in spelling. Verder werden hoge cijfers gehaald voor o.a. rekenen. De studiehouding en de verder relatief goede CITO- uitslag gaven de doorslag om naar een brugklas HAVO-VWO te gaan. In het najaar van de brugklas vroeg een leraar voorzichtig aan de ouders of hij misschien dyslexie heeft.  Die opmerking was toch reden om erover na te denken.

Ze kwamen bij mij voor een advies. Een logopedist gespecialiseerd in dyslexie mag géén diagnose stellen, wèl een logopedisch onderzoek doen. Vanuit die onderzoeken zijn vaak aanwijzingen te vinden die in de richting van dyslexie kunnen wijzen. Een op dyslexie gericht onderzoek gebeurt bij een in dyslexie gespecialiseerd bureau.

Tijdens de anamnese werd de vraag gesteld of er familiair sprake was van dyslexie. Dat was niet het geval. Ik vroeg beide ouders om hun studieverloop te beschrijven. Beide hoogopgeleide ouders hadden een verschillend traject doorlopen om uiteindelijk op de universiteit te komen. Één van de ouders “kon niet zo goed mee op de basisschool” en had via de route VMBO-MBO-HBO-WO het doel bereikt. Via het zogenaamde stapelen. De andere ouder via de korte route VWO-WO. Er werd destijds niet op dyslexie getest. Sterker nog: men kwam niet op de gedàchte dat het niet graag willen lezen en spellingproblemen een andere oorzaak konden hebben dan “dom of lui”.

Stapelen met dyslexie in het voortgezet onderwijs. Het speelt sinds kort weer vaker in mijn praktijk bij talentvolle leerlingen met dyslexie. De wettelijke faciliteiten rond spelling en spellingcorrector worden losgelaten richting het eindexamen. De taal- en spellingregels zijn voor hen die eerst dispensatie kregen teruggedraaid. Dat betekent dat spellingfouten weer genadeloos meetellen. Met andere woorden: typische dyslectische foutjes en inprent-achtige opdrachten zoals woordjes stampen ( vocabulair) vormen een beïnvloedende factor voor het al dan niet slagen. Het betekent voor deze leerlingen dat men bijna gedwongen wordt zo snel mogelijk een andere route te kiezen. Een meestal omslachtige, langere en duurdere route als men bijvoorbeeld tòch naar het HBO of de universiteit wil. Een richting waarbij men sneller de ballast van de talen kan loslaten.

Stapelen is, als je het mij vraagt, geen probleem voor de laatboeiers. Zij krijgen zo op een later tijdstip als het ware een herkansing. Met de huidige strengere exameneisen vormt het wel een onnodig struikelblok voor de leerlingen met dyslexie, die al een universitaire studie in gedachte hebben. Een grote bron van frustratie voor die talentvolle mensen met dyslexie en hun ouders. Talentvolle, intelligente en hardwerkende mensen waar we als maatschappij juist op zitten te wachten. We laten dit talent toch niet verloren gaan?

Wil je reageren of heb je n.a.v. dit verhaal vragen? Dat kan, stuur een berichtje naar [email protected]

 

Lees meer
vroege logopedische intereventie
28 mei 2018

Prietpraat fase in de taalontwikkeling?

Op mijn Facebookpagina vroeg ik laatst om de volgende zin aan te vullen: “Prietpraat is…..” Uit de antwoorden bleek hoezeer prietpraat werd gewaardeerd. Een schril contrast met wat prietpraat betekent als je op internet zoekt namelijk: “onbeduidend gepraat” Maar is dat ook zo?

Wij associëren prietpraat doorgaans vaak met kinderpraat. Kinderen leren hun taal dankzij hun omgeving. Hoe meer taalaanbod er is hoe meer er gestimuleerd wordt en kinderen er iets mee kunnen doen. We kennen allemaal de fase van het echoën, het heen en weer spelletje. Het eindeloos herhalen zoals de oma in een radiocommercial “OOOma, zeg dan oooma” ( ken je ‘m?).

Gaandeweg de taalontwikkeling ontdekt je peuter dat niet elke meneer een papa is en niet elke grijsaard automatisch een opa is. Ze ontdekken dat woorden voor een persoon of voorwerp worden gebruikt. Ze gaan van “hier-en-nu-taal” langzamerhand naar abstractere taal en dat kan ook gaan over wat al geweest is.

Maar….Wat is prietpraat eigenlijk? Prietpraat is taal die al vroeg in de taalontwikkeling kan voorkomen en ook nog heel lang aanwezig blijft. Een creatieve fase in de taalontwikkeling. Vooral de wat verder gevorderde prietpraat geeft een mooi inkijkje in de belevingswereld van de spreker. Het zijn vaak originele taalvondsten waar menig auteur, cabaretier en dichter jaloers op kunnen zijn.

Voor mij is prietpraat steeds weer genieten omdat ze bol staan van de fantasie. Voor mij zijn “prietpraters” ware taalkunstenaars die hun taalkennis en -vaardigheid oefenen. Die met de taal spelen en experimenteren. Net zoals het gebruik van spreekwoorden in de taal, vormen zij voor mij de spreekwoordelijke kers op de taart.

Op internet vond ik mooie uitspraken, waaruit ik een paar uitspraken citeer. Wie weet is menig cabaretier in zijn of haar jeugd wel een echte prietprater geweest? Misschien zelfs altijd wel een beetje gebleven?

Lees en geniet van de onderstaande woordspelingen en gedachtespinsels. Zie hoe complex een taal is om te leren. Deze taaljuweeltjes geven een beeld hoe hard er gewerkt wordt in een kinderhoofd! Je kunt er later zelfs je beroep van maken, een oud jaars conference geven, dus nonsens taal? Oordeel zelf maar. Het was voor mij moeilijk om een keuze te maken!!

Peuter kijkt naar het beslagen raam en zegt: “Het raam is bezweet”.

Als je geen voorrang hebt, dan heb je achterrang.

Cindy (6 jaar) zat naast haar juf in de kring toen jufs maag begon te knorren.
“Juf, het onweert in je buik”.

 

Is Prietpraat onzin taal? Oordeel zelf.

En het onderwerp waar de kinderen vandaan komen blijft altijd weer een boeiend onderwerp:

Toen Martijn drie was, stelde hij op een dag de volgende filosofische vraag: “Mam, waar was ik toen ik er nog niet was?” Ik vertelde hem toen dat hij nog een eitje was in mama’s buik. Na een minuut nadenken kwam hij terug:” Maar mama, als ik een eitje was, was jij dan een kip?”

Een vrouw was 10 dagen over tijd en haar 4 jarige zoon begreep dat het allemaal wel lang duurde dus om haar gerust te stellen verzekerde hij haar dat ze er wel uit zou komen als ze honger kreeg.

Mama, hoe weet de buik dat ze getrouwd zijn?
(getrouwde mensen krijgen kinderen)

Het was vrij koud buiten en moeder en dochter ( 3 jaar) waren aan het fietsen. Door de kou kreeg ze tranen in haar ogen,
verontwaardigd reageerde ze met:  “Mam ik heb ergens zeer, maar ik weet nog niet waar”. 

En Lotte gaat binnenkort op paard-les-rij.

2 broertjes (5 en 8) voor het raam, het is nogal mistig:
Zegt de één: “Ma, het mist buiten”
Zegt de ander: “Nee hoor, kan ook regen zijn die stil staat!”

Een stagiaire bij een peuterspeelzaal:
Een jongetje kwam melden dat hij moest plassen, dus zij vroeg: “Kan je dat alleen?” Het antwoord was: “Je moet alleen even helpen met mijn snelbinders”.
Hij bedoelde zijn bretels….

Heb je ervan genoten en wil je er meer lezen? Ze staan op deze site: Pinkelotje.nl/prietpraat

Heb je zelf een mooie gehoord van je kind of wil je reageren? Dat mag. Stuur me een bericht op [email protected]

Lees meer
Een leraar/zorgverlener als hamburgerbakker of de kok met een Michelinster?Een leraar of begeleider als hamburgerbakker?
17 maart 2018

Dyslexie en ons onderwijssysteem


Dyslexie, taal en ons onderwijssysteem. Passend onderwijs? Als je het volwassenen met dyslexie vraagt dan komt er vaak veel emotie bovendrijven. Heel lang werd er namelijk niet eens gedacht aan dyslexie en “kon die persoon gewoon niet lekker mee” met de klas.

Er is intussen meer bekend over dyslexie. Laten we uitgaan van de vakkundige bureaus die de verantwoordelijkheid voelen om niet met dyslexieverklaringen te strooien. Zij die een goed en eerlijk onderzoek doen en zo in het belang van degene met dyslexie handelen.

Meer bekendheid over dyslexie betekent niet automatisch dat het onderwijssysteem daarin perfect meegaat. Veelzeggend is de cartoon: “what is wrong with our education system? Je kunt het downloaden van internet. De essentie van de cartoon: In de dierenwereld krijgen een olifant, een aap, een vis, een slang en een wolf dezelfde opdracht als examen: “Klim in die boom!”

Als je in een rolstoel zit, lóóp je ook niet de 4- daagse en van iemand die kleurenblind is verwacht je óók niet dat alle kleurnuances worden benoemd.

In verschillende blogs wil ik aandacht besteden aan dyslexie. Hoe herken je het?  Niet wetenschappelijk maar met voorvallen uit mijn praktijk. Mocht je vragen hebben of zou je graag een onderwerp op dit gebied besproken willen hebben in een blog? Stuur me gerust een berichtje en ik kijk wat ik voor je kan betekenen.

Lees meer