Categorie: Dyslexie en Taal

Hoe overleeft mijn kind met dyslexie een lange vakantie zonder school?
29 juli 2019

Hoe overleeft mijn kind met dyslexie een lange vakantie zonder school?

Hoe combineren we vakantie met dyslexie?

  • “Hoe zorg jij dat je kind (met dyslexie) in de vakantie niet achteruitgaat met lezen?” of…. “Ja, jíj hebt lekker praten, want jóuw kinderen zullen wel nergens problemen mee hebben!”
  • “Wat doen júllie aan de dyslexie van mijn kind?”
  • “Wat gaan wij doen aan haar dyslexie?”
  • “Vakantie is vakantie… ook of vooral júist voor mijn kinderen met dyslexie”
  • “Ja…. het is wel vakantie, maar terug naar school gaan wordt nog moeilijker als ze heel erg achteruitgegaan is met lezen en spellen”

Zó begon mijn FB bericht afgelopen maandag met een keur aan meningen. Het zijn leermomenten voor mij en misschien ook voor jou?

Zoveel mensen zoveel meningen en ja… ook hulpverleners verschillen daarin van gedachte. Daarom míjn ervaring zowel als moeder maar ook als hulpverlener, want al die vragen en ook opmerkingen passeren/passeerden de revue. Vorige week kon je de blog lezen over de vraag voorlezen of de IPad onderweg.

Verschillende meningen

Twee tegenovergestelde meningen die ik hoorde tijdens een overleg met ouders en leerkracht op een basisschool enkele weken voor de zomervakantie. De overeenkomsten? Allebei meisje, uit dezelfde klas en één van de ouders had in beide gevallen ook dyslexie.

“Oefening baart kunst!”

Mening 1: “Wat gaan wíj doen aan haar dyslexie?” En ook…. hoe combineren we dyslexie met die lange vakantie?

Na de vakanties zie ik ze weer terug. Lekker kleurtje van het buiten spelen, heel erg gegroeid en dat niet alleen in de lengte maar ook veel wijzer en zelfverzekerder geworden door alle nieuw opgedane indrukken in de vakantie. Ze komt enthousiast binnen, vertelt honderd uit over de leuke vakantie en ja… juf we hebben óók elke dag 10 minuten gelezen op de camping, maar vooral veel gespééld hoor!  Natúúrlijk heeft niet iedereen plezier in het voorlezen en natúúrlijk is een goed voorbeeld geven in alle opzichten inspirerend, maar “al doende leert men” en hoe váker je iets doet, hoe beter het gaat en komt het plezier vaak vanzelf! In dit geval werkte moeders structuur om de ochtend hiermee te beginnen prima en gingen zelfs andere campingvriendjes er gezellig bij zitten met hun eigen leesboekje.

“Een vakantie zónder die dyslexie…, want lézen dat doen we wel weer daarna!”

Mening 2: “Wat doen júllie aan de dyslexie van mijn kind?”

Het andere meisje komt met tegenzin en misschien ook wel boos op míj binnen, want ík ben dat mens die zei dat het goed was om toch elke dag even te lezen. Die natuurlijk metéén merkt dat ze de héle vakantie lekker níet heeft gelezen! Haar ouders hadden me verontwaardigd verteld dat hùn dochter vakántie had en lezen….. dat doen we wel weer als ze naar school gaat. Tja…. elke mening is het waard om gehoord en gezegd te worden en natúúrlijk gun ik hun dochter die verdiende vakantie na een zwaar jaar. Alleen…. “rust roest” en….. die ontdekking na die heerlijke vakantie is zwaar, vóelt ook loodzwaar. Die frustratie moet eruit en….. van deze ouders en hun dochter ligt het op mijn bordje! Wat doe jíj eraan?

Elk jaar wéét ik dat een vakantie terugval veroorzaakt. Niet alleen bij kinderen met dyslexie, maar ook bij leerlingen van groep 3 die naar groep 4 gaan.

Samen leesboeken

Ken je de samen leesboeken? Velen kennen vast wel de samen leesboeken. Je hebt ze in allerlei soorten en niveaus en het mooie ervan is dat je ze sámen kunt lezen. De ouder leest de kleine letters en je kind leest de grote letters. Sámen vormt het een mooie combinatie van twee taalniveaus waardoor een verhaal ook meteen rijker wordt qua taal, zinsbouw en woordenschat. Alléén met de grote letters vormt het ook al een verhaal. Of je het nu samen leest of toch alleen…. het boek is sneller uít en ook dàt geeft een voldaan gevoel!

Rust roest

Mijn mening? Rust roest en onderhoud loont en maakt ook de start van een nieuw schooljaar licht in plaats van loodzwaar!

Wil je meer lezen over onderhoud en de relatie tussen mijn eerste kacheltje en dyslexie? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/dyslexie-en-vakantie/

Interesse in meer tips? http://lees-goed.nl/vakantielezen-met-kinderen/

Lees meer
De week van de Alfabetiseringezen of de IPad onderweg?
23 juli 2019

Voorlezen of de IPad onderweg?

Voorlezen of de IPad onderweg?

Voorlezen of de IPad? Een klein jaar geleden…. tijdens een vliegvakantie protest van een paar kinderen die you tube filmpjes wilden bekijken gedurende de vliegreis. Geïrriteerde gezichten van de ouders en ontevreden kinderen…
“Hoe houd ik ze de hele reis bezig”, klaagde de moeder tegen de stewardess. Tja… hoe deden ouders in het “internetloze tijdperk” dat dan?

Voorlezen en vliegangst

Voorlezen in plaats van de IPad onderweg… Achter ons zat een moeder die met haar twee kinderen haar ouders ging verrassen. Ze zaten nog niet in het vliegtuig of ze pakte een boek en begon haar kinderen voor te lezen. Een maal in de lucht werden er wat spelletjes gedaan en gepraat. Tijdens de daling opnieuw het leesboek en enigszins verbaasd hoorde ik opeens de gespannen stem van de moeder aan mijn oor. ”Stoort het jullie misschien als ik voorlees? Ik heb enorme vliegangst maar probeer dat voor mijn kinderen te verbergen door voor te lezen.” “Hadden alle ouders maar vliegangst!”, was mijn eerste spontane gedachte die opkwam.

Overbruggen van de lange reistijd….

Haar geruststellend dacht ik onwillekeurig aan de kindertijd van onze kinderen. De route soleil is lang en al helemáál met een caravan erachter. Er waren nog geen Ipads. Barricades met bagage tussen twee kinderen op de achterbank, want lang “op elkaars lip zitten”, vráágt om ruzietjes. Na elke plas- en speelpauze (eten doen we wel onderweg in de auto) volgde een klein cadeautje dat ik het hele jaar door verzamelde. Reizen werd zo een feest! Maar het gróótste feest bleek het voorlezen.

Zó vliegt de reistijd voor iedereen….

Die ochtend van vertrek pakte ik nog snel het boek van Roald Dahl uit de boekenkast.  “Sjakie en de chocoladefabriek” ! Het boek doet me tot op de dag van vandaag terugdenken aan een vakantiereis vol files en geen ènkele ruzie! Tijdens de eerste stop verhuisde de “barricade” bagage van de achterbank naar de stoel naast de chauffeur en ik naar de achterbank. Voorlezen… en nog eens voorlezen. Ademloze, tevreden luisteraars en bij elke stop kwam steevast de vraag van kinderen èn bestuurder of er na de pauze verder werd gelezen. Vóór we het wisten waren we aan het eind van de dag op de plaats van bestemming.

Boek uit?

In warme landen zijn siesta’s dè momenten bij uitstek om lekker verder te gaan met boeken zoals Sjakie en de chocoladefabriek en…. de rest van de meegenomen boeken natuurlijk!

Veel plezier met (voor)lezen in de auto, trein, vliegtuig, of gewoon lekker in je achtertuin! Wil je meer leestips voor in je vakantie? Kijk op: https://www.jufsanne.com/2013/06/leestips-voor-in-de-vakantie/

Heb je de blog over het gebruik van kinderwoordenboeken/peuterboeken gemist? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/wat-doe-jij-met-de-peuterboeken-als-je-kinderen-eruit-gegroeid-zijn/

Volgende week een blog over sámen lezen met je kind met dyslexie!

Lees meer
Wat doe jij met de peuterboeken als je kinderen “eruit gegroeid zijn”?
16 juli 2019

Wat doe jij met de peuterboeken als je kinderen “eruit gegroeid zijn”?

Wat doe jij met de peuterboeken als je kinderen “eruit gegroeid zijn”?

“Breng jij die “afgedankte peuterboeken” naar de Kringloopwinkel?” Deze vraag werd me jaren geleden eens gesteld toen ik mijn kleuters naar school bracht. Mijn werkkasten puilden zo langzaamaan uit. Het speelgoed en de boeken verhuisden automatisch naar mijn werkkamer en als logopedist is het altijd fijn om meer afwisseling te hebben in een taaltherapie.

De logopedische werkkring verandert langzaam van leeftijdscategorie

Van een kinderrijke buurt veranderde de buurt in opgegroeide kinderen en dit vertaalt zich in een andere hulpvraag rond logopedie. Tòch zijn de boeken onderdeel gebleven van de boekenkast in mijn werkkamer, want je kunt er zo oneindig veel méér dingen meedoen.

Waarvoor gebruik je dan die peuterboeken?

Het onvermijdelijke moment nadert als mijn kasten uit hun voegen barsten en ik tòch afscheid moet nemen van boeken. Ik kan er vaak geen afstand van doen. Dat geldt zowel voor de boekenkast in mijn huiskamer als in mijn werkkamer. Vooral de peuterboeken met plaatjes en woordjes horen in mijn werkkamer dan tot de favoriete blijvers! Waarvoor gebruik ik ze dan?

  • Ze zijn inzetbaar bij de voorschotbenadering*  bij oudste kleuters
  • Bij het vergroten van de woordenschat als de taalontwikkeling nog niet optimaal is
  • Ze kunnen gebruikt worden bij beginnende lezers in groep 3
  • Bij kinderen met een (tijdelijk) gehoorprobleem
  • Bij het aanleren van de Nederlandse taal bij NT2 cursisten met kleine kinderen
  • Bij raadseltjes en andere spelletjes om de passieve en/of actieve (Nederlandse) taal te stimuleren

Soms een handig compromis als je gezin uit een peuter en een beginnende lezer bestaat

“Je gaat toch wéér niet zo’n stapel boeken meenemen hè?” In ons gezin een jaarlijks terugkerend discussiepunt als de vakantie nadert. Voor de peuter in je gezin is een plaatjesboek met woorden gewoon een leuk boek en goed voor de passieve èn actieve taalontwikkeling. Spelenderwijs groeit de woordenschat en onderweg gebruik je de woorden om andere voorwerpen met dezelfde benaming aan te wijzen, want niet èlk huis ziet er hetzelfde uit tenslotte. Voor je oudste kleuter of beginnende lezer vormt hetzelfde boek een mooie aanleiding om in die lange vakantieperiode aangeleerde letters te onderhouden of “voor” te lezen.

“ik zie, ik zie wat jij niet ziet….”

“Hoe doe je dat dan, zonder dat het kinderachtig is?” Iedereen kent de spelletjes als je ergens moet wachten of als de autorit gaat vervelen:  

  • Het begint met een b…
  • Welke woordjes beginnen nog meer met een b?
  • Welke letter komt daarna…. ?
  • Welk plaatje hoort bij dat woordje ( of andersom natuurlijk).
  • We gaan vandaag zoeken naar van alles wat begint met de letter b… enz.
  • Onderweg doet je peuter lekker mee en ook de (foute) antwoorden gebruik je weer voor je oudste
  • Voor kinderen met dyslexie kun je er ook kleine leesspelletjes mee doen

Natuurlijk heeft je oudste ook recht op eigen (voor)leesboekjes. De volgende week hoe de autorit gezellig verloopt en zèlfs de chauffeur geboeid raakt.

Wil je meer lezen over het stimuleren van spelling en voorschotbenadering*? https://docplayer.nl/27392127-Voorschotbenadering-bij-kleuters.html

Ben je benieuwd naar mijn uitleg over de relatie van mijn oude moederhaard en het onderhouden van het lezen tijdens een lange vakantie? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/dyslexie-en-vakantie/

En…. wil je handige tips om je (speelgoed)kasten nog efficiënter te vullen?http://www.struktuur-po.be/

Lees meer
Vakantietijd betekent (voor)lezen
9 juli 2019

Vakantietijd is lekker (voor)lezen!

Vakantietijd ….. lekker (voor)lezen voor diegenen die dat (nog) niet kunnen

Vakantietijd is lekker (voor)lezen! Dat komt mooi uit, want vanaf 6 juli zijn de vakanties weer begonnen in Nederland! Voor velen hèt moment om erop uit te trekken. Voor anderen extra hard werken omdat ook in die lange vakantieweken sommige activiteiten gewoon doorgaan. Dit geldt bijvoorbeeld voor Dedicon, waar elke vakantieperiode een uitdaging op zich is. Met veel organisatietalent, creativiteit en liefde voor de lezers slaagt men er steeds weer in. Waarin? Om alle kranten, tijdschriften en boeken ingesproken te krijgen vóór de deadline. Juíst in vrije vakantiedagen willen ook mensen met een visuele handicap of mensen met dyslexie graag genieten van gesproken informatie. Júist in die tijd gaan ook de (vrijwillige) medewerkers graag zelf op vakantie.

Een kijkje achter de schermen tijdens een ochtend lezen in de studio

In deze vakantietijd neem ik jullie mee voor een kijkje achter de schermen van Dedicon. Door de ogen van mijzelf als vrijwilliger. Elke vrijdagochtend houd ik zoveel mogelijk vrij voor mijn vrijwilligerswerk in Grave. De wekker gaat ietsje vroeger dan normaal vanwege de reistijd. Een paar uur lekker (voor)lezen…. het voelt een beetje als vrij hebben en een ander laten meegenieten.

Aankomst in Grave

Aankomen in Grave begint standaard met een presentielijst tekenen. Een veiligheidsprotocol, want met al die studio’s is het toch een veilig idee te weten wie er “in huis is”.” Voor het geval er eens brand uitbreekt”, legde een receptioniste me ooit uit. Een eerste stop bij de lekkere koffie en dan op weg naar het infoscherm, waarop je studio en leesopdracht staat. Onderweg lopend langs een soort kantoortuin met vrijwel alleen maar mannen achter een PC gevolgd door een lange muur met vrolijke foto’s van medevrijwilligers/ -sters die “het mogelijk maken”!

Wat lees ik vandaag?

“Jij bent vast heel blij met wat je gaat inspreken”, een guitige blik vergezelt de opmerking van de dame van de planning! Ik tref het deze ochtend…. en ja…natúúrlijk is er voor elke krant en tijdschrift een groep geïnteresseerde abonnees en zij verdienen je beste inzet voor hun favoriete blad. Toch heeft iedereen zo haar of zijn favoriete bladen en kranten. De mensen van de planning proberen ook dáár rekening mee te houden, maar soms…. tja dan lees je in het slechtste geval eens iets wat jezèlf nooit zou kiezen en blijkt ook dàt mee te vallen.

De studio in

Met wat richtlijnen en het bakje met kopij loop ik richting studio. Soms voel ik me de vis in het “aquarium” als ik in de grote glazen kamer zit met uitzicht op de technische man die alle studio’s op monitors kan volgen. Soms zit ik heerlijk intiem in een kleine studio. De technische man is ook onze “reddende engel” als de techniek het een keer laat afweten. Ik moet zeggen (meteen afkloppen) ik heb hem de laatste tijd minder vaak nodig, maar volgens mij worden “ze” naast hun technische kennis óók gescreend op hun oneindige geduld! Ik mis ze soms in een thuissituatie als ik weer eens last heb van computerperikelen.

Het voorlezen kan beginnen!

In de studio: scherm aan, een paar formulieren invullen, koptelefoon op. Na een paar controlehandelingen kan het inspreken beginnen. Soms boeit een tekst zó dat ik de zwaaiende technische man voor het raampje niet eens opmerk. Hij wil waarschuwen dat het toch ècht koffiepauze is. Hij onderbreekt me deze keer in de zin ”maar…. dát begrijpen mannen toch niet!” Hilariteit om de voortreffelijke timing tijdens een leuke tekst over onze Oranje Leeuwinnen in een enigszins feministisch blad dat deze keer volledig aan hen is gewijd!

En dan is er…. koffie

De toon is helemáál gezet als in de koffiekamer de tafel vrolijk oranje is gekleurd door drinkflesjes. Een van de vele attenties voor alle vrijwilligers als blijk van waardering! Koffiepauze… een gezellige onderbreking om met collega-vrijwilligers bij te praten. Altijd genoeg gespreksstof want ”wat ik nou toch weer gelezen heb….!” Teruglopend na de pauze hier en daar nog wat gesprekjes, want… je gaat mensen missen die je een tijdje niet zag.

De afronding

Na de koffiepauze nog een uurtje flink doorwerken en “mijn 90 minuten inspreken” zijn volbracht. Een deel voor de technische man en een ander deel van de opdracht in een dossier, tijdschriften gaan in een brievenbus. Elke keer weer het voldane gevoel dat het me gelukt is in de beschikbare tijd. Negentig minuten inspreken met de geruststellende wetenschap dat als het tegenzit dat gewoon wordt geaccepteerd.

Werken in een collegiale sfeer

De gezellige collegiale sfeer…! Het eerste wat opviel vanaf het moment van de auditie. Het waarderen van ieders inzet en rekening houden met elkaar.. In mijn werkzame leven heb ik lieve collega’s gehad in een collegiale hartelijke omgeving, maar ook ervaring gehad met een minder fijne werkomgeving. Als je niet beter weet, vind je een prettige werkomgeving heel normaal. Ik wéét dat het iets is wat je moet koesteren en voor de kwaliteit van je werk is het van oneindig toegevoegde waarde! Vrijwilligerswerk bij Dedicon het past bij mij als een goedzittende jas!

Vakantietijd is lekker (voor)lezen

“Ik heb ergens gelezen dat…..” “Zal wel in Grave zijn”, is dan vaak het plagende antwoord van het thuisfront. Met dit kijkje achter de schermen neem ik de aftrap voor een wekelijkse zomervakantierubriek over boeken. Elke week een boek met mijn ervaringen waarom je juist dàt boek “moet” (voor)lezen!

Wil je meer informatie over Dedicon en wat zij voor jou kunnen betekenen?https://www.dedicon.nl/opdrachtgevers/onderwijs

Wil je meer lezen over het plezier van boeken lezen? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/welke-invloed-heeft-voorlezen-op-de-taal-en-de-woordenschat-wanneer-stop-je-met-voorlezen/

Doe jezèlf vrijwilligerswerk dat toevallig ook nog eens een hobby van jou is?

Lees meer
www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen Tos en Dyslexieslexie
25 juni 2019

TOS en Dyslexie, zinvolle en vergoede therapie in de juiste volgorde

TOS* en Dyslexie, zinvolle en vergoede therapie in de juiste volgorde

TOS en Dyslexie en vergoede therapie in de juiste volgorde geeft meestal de beste kans op succes. Een open deur? Voor veel mensen toch nog niet! “Dit meisje heeft al een tijdlang dyslexiebegeleiding bij een bureau dat wekelijks onze school bezoekt. Aardige mensen hoor, erg praktisch op school tijdens de schooluren, ook voor de werkende ouders.., maar het einde van de vergoede behandelingen is bijna in zicht. Eerlijk gezegd merk ik in de klas weinig vooruitgang. Nu vragen we ons af…” enfin ze werd aangemeld met het verzoek om haar taalniveau eens uitgebreid te testen.

Of: als we er een EED van kunnen maken, krijgen we het vergoed, dus…. wil je die testresultaten maar niet doorgeven aan school?

“De juf heeft gezegd dat als onze zoon de diagnose EED ( Ernstige Enkelvoudige Dyslexie) krijgt, de behandelingen wèl vergoed worden èn op school. Hoef ik er ook niet meer als ouder bij aanwezig te zijn, wel zo handig! Je hebt hem net logopedisch getest, maar maak maar geen verslag ervan, want we halen hem bij je weg voor de dyslexiebehandelingen. Anders loopt hij dadelijk vast op school en kan hij niet met zijn vriendjes meer naar de volgende groep”. Haar zoon had ze alvast niet meer meegenomen, toen ze dit kwam vertellen.  “Tja…. waarom zouden we hem extra belasten met logopedie? Hij heeft het al zwaar genoeg!” Twee waargebeurde verhalen uit mijn praktijk!

Wat denk jij?

Heeft dyslexiebegeleiding zín als er een diagnose taalstoornis of taalachterstand is?

Het is voor mij net zoiets als: Leer jij je kind óók eerst lopen en dan pas staan? of: Leer jij je kind eerst zwemmen en ga je het dan pas watervrij maken? Van dit soort praktijken gaan mijn haarwortels jeuken! Wat voor mij zo klaar als een klontje is, is kennelijk soms niet uit te leggen! Hoe maak ik ouders en leerkrachten duidelijk dat er een voldoende taalbasis nodig is om te kunnen práten en te dénken over de problemen die je tegenkomt bij dyslexie? Hoe een voldoende woordenschat zoveel méér bijdraagt aan begrijpend lezen. Dat het misschien wel jammer is als er door die taalstoornis geen diagnose EED op je kind geplakt kan worden, maar dat een dyslexiebehandeling volkomen zinloos of op zijn best onvoldoende kans van slagen heeft als er geen voldoende talige basis is.

Logopedisch handelen bij lees- en spellingproblemen of dyslexie wordt vaak vergoed

Onlangs las ik dat mensen elkaar op de mogelijkheid van logopedie wezen. De gemeentes zitten in geldnood en hun kind met dyslexie heeft dringend hulp nodig. Zouden we “dankzij de in geldnood verkerende gemeentes” tòch weer in de goede volgorde kunnen gaan werken? Sterker nog… zou ook onze expertise op het gebied van lees- en spellingproblemen of dyslexie die o.a. stevig geworteld is in onze logopedische vakkennis weer op waarde worden geschat?

De logopedische expertise en (taal)tests als onmisbaar startpunt

Voor mij begint óók elke dyslexiebehandeling tot een bepaalde leeftijd met de afname van een uitgebreide logopedische taaltest. Aangevuld met een uitgebreid vragenvuur aan de ouders over de algehele (taal)ontwikkeling vanaf de geboorte. Hieruit komt meestal veel belangrijke informatie. Informatie die ik meteen kan vertalen in stukken therapie of op zijn minst een advies. Sterker nog….. uit die taaltest haal ik vaak een nog niet ontdekte mogelijke dyslexie bij jonge kinderen. De volgende stap is doelgericht sturen naar een onafhankelijk bureau dat mijn bevindingen vaak in een uitgebreide (dyslexie) test bevestigt!

In België lopen ze lichtjaren vóór op ons wat betreft de erkenning van de in dyslexie gespecialiseerde logopedist

Daar was het in de jaren 70 van de vorige eeuw al klip en klaar dat:

  • Leesbegrip direct verband heeft met woordenschat en woordvinding
  • Verkeerde uitspraak van klanken te maken heeft met spraakproductie
  • Er een relatie is tussen verschillen  horen tussen klanken en het verwerken van auditieve informatie
  • Het gebruik van context bij lezen te maken heeft met o.a. zwak taalbegrip

Problemen bij lezen en spellen hebben een relatie met specifieke taalproblemen, die vervolgens te koppelen zijn aan taaldomeinen

Dat is de conclusie uit deze lang niet volledige opsomming: Een TOS en Dyslexie komen vaak samen voor. Soms worden beiden door de logopedist behandeld maar dan wèl in de juiste volgorde en soms begint de logopedist en komt later de (in dyslexie gespecialiseerde) logopedist of RT-er in beeld en gaan ze (samen) verder.

Werkwijzer Logopedisch Handelen bij Lees- en spellingproblemen of dyslexie

Wil je meer informatie of het volledige rapport lezen? NVLF Werkwijzer.  In de herziene versie van de Werkwijzer Logopedisch Handelen bij Lees- en spellingproblemen of dyslexie wordt een theoretisch kader geboden. Daarin beschrijft men de relatie tussen de spraak- en taalontwikkeling en lees- en/of spellingproblemen of dyslexie. In dit kader worden de verschillende taaldomeinen gekoppeld aan de ICF terminologie. De ICF ( International Classification of Functioning, Disability and Health). Zodra je problemen binnen dit kader kunt rangschikken, zijn ze als logopedisch probleem te diagnostiseren.

Conclusie met betrekking tot een vergoede logopedische behandeling:

Behalve dat de (gespecialiseerde) logopedist dyslexie met succes kan behandelen is er nog iets van belang! Zolang je in het voortraject zit of zolang dyslexie binnen het ICF ( International Classification, Disability and Health) kan worden geplaatst, is het legaal en vergoed door een logopedist te behandelen!   

Wil je meer lezen over logopedie en EED? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/eerst-een-logopedisch-onderzoek-voordat-de-diagnose-eed-wordt-gesteld/

Wil je meer informatie over TOS*? www.toskompas.nl/wat-is-tos/

Lees meer
Zou het IQ hoger zijn zonder een ernstige enkelvoudige dyslexie?
18 juni 2019

Een hoger IQ zonder (Ernstige Enkelvoudige) Dyslexie (EED)?

De vraag: “ Zou het ( geteste) IQ hoger zijn zonder een EED?”, wordt vaak aan mij gesteld. Voor een objectief antwoord verwijs ik altijd graag naar een in dyslexie gespecialiseerde psycholoog/orthopedagoog. Bij voorkeur een bureau dat daarna niet zèlf de behandelingen op zich neemt. Elke zweem van verstrengelde belangen zou ik bij deze diagnose willen vermijden! Het lijkt me duidelijk dat schriftelijke (lees)tests en op tempo gebaseerde toetsen de uitslag negatief kunnen beïnvloeden. Toch laat ik hierover liever de onafhankelijke experts aan het woord.  

Nascholing dyslexie

Bij deze vraag:” Zou het (geteste) IQ hoger zijn zonder een EED?”, gaan mijn gedachten naar die zaterdag. Er was een interessante nascholingsbijeenkomst dyslexie. Naast mij zat een enthousiaste 4e jaars studente logopedie. Haar afstudeeropdracht ging over dyslexie. Het klikte vanaf het eerste moment en nog vóór het voorstelrondje van de groep hadden we al het nodige uitgewisseld.

“Oh ja… uh ik heb zelf ook dyslexie”

Net als bijna alle gezinsleden had ze dyslexie, vertelde ze tijdens het “officiële” voorstelrondje. Al haar broers en zussen hadden een HAVO of VWO diploma en studeerden op minimaal HBO niveau.

“Je mag niet tegen me aanpraten als ik notities maak hoor!”

Er kwam onverwachts een hobbel op haar weg toen we samen een opdracht moesten uitwerken. Ik had kort ervoor terloops opgemerkt dat het aantekeningen maken zónder spellingfouten vaak een probleem is. Zij had er tot dat moment duidelijk geen problemen mee. Al schrijvend overlegde ik met haar, maar de door mij opgeworpen multi taskende activiteit was nèt een stap te ver! Ze verzocht me vriendelijk om één activiteit tegelijk met haar te delen. Mijn automatische piloot was anders afgesteld dan de hare met dyslexie als extra passagier. Want: “Ik blijf wel iemand met dyslexie hoor en praten èn schrijven….dat gaat bij mij niet goed samen!”

Omgaan met dyslexie

In de pauze raakten we in een boeiend gesprek over de schoolervaringen in hun gezin met dyslexie.

  • Hoe schriftelijk afgenomen tests zonder enige aandacht voor de dyslexie tot lagere vervolgopleidingen konden leiden
  • Hoe de enige niet dyslectische ouder daarom vaak naar school ging voor overleg en begrip voor de dyslexie van die zoon of dochter
  • Welke “spelregels” voor dit specifieke kind van toepassing waren
  • Hoe de ene leerkracht dankbaar gebruik maakte van de opgedane expertise van die ouder en de volgende leerkracht het juist als een bedreiging zag
  • Hoe spelling onrechtvaardig zwaar kon meetellen. Iemand die kleurenblind was, kreeg toch ook een aangepaste opdracht bij topografie?
  • Hoe resultaten van taaltests flink de plank kunnen misslaan als de leesvaardigheid of het (lees) tempo een belangrijke ( bepalende) factor wordt  

Een hoger IQ zonder (Ernstige Enkelvoudige) Dyslexie (EED)?

“Mijn broer is ook nog eens flink hoogbegaafd” Haar opmerking in de groep maakte dat het gesprek en ook de cursus even een wending nam naar:

  • niet ontdekte of laat ontdekte dyslexie
  • niet ontdekte hoge intelligentie vanwege dyslexie.

“Mijn broer is pas heel laat getest omdat bij hem de dyslexie pas heel laat werd ontdekt. Zo kwamen we te weten dat hij een zeer hoog IQ heeft. Dat verklaarde de vreemde foutjes, die geen slordigheidsfoutjes waren.”

Het verklaarde ook het grote niveauverschil tussen de talen en de exacte vakken op de middelbare school. Het had niets te maken met desinteresse, integendeel. “Verveelt hij zich weleens in de klas?”, vroeg de cursusleider.  “Mijn broer en vervelen? Nee, daar zorgt zijn dyslexie wel voor. Daar vindt hij een flinke uitdaging in en het zorgt dat hij zich niet verveelt in tegenstelling tot zijn hoogbegaafde vriend zonder dyslexie”.  

Dyslexie met nòg een probleem ( in vaktermen) een comorbiditeit òf echt een EED?

Heel vaak is er géén sprake van een EED. Men ziet het niet als er sprake is van een comorbiditeit. Men test niet voldoende op andere aspecten of nog erger … men benoemt het niet vanwege eventuele financiële voordelen bij een EED.

Wat dit voor consequenties heeft als er sprake is van een TOS? Volgende week een blog over een niet gediagnostiseerde TOS en dyslexie.

Wil je reageren? Neem contact op via [email protected]

  • Wil je een onafhankelijke diagnose en een onafhankelijk behandeladvies?
  • Wil je een diagnose waarbij ook rekening wordt gehouden met het IQ?
  • Èn… wil je uitsluiten dat een comorbiditeit niet wordt meegenomen in de diagnose?
  • Kies dan bij voorkeur een op dit gebied gespecialiseerd bureau dat wèl een behandeladvies geeft, maar niet zèlf behandelt, zoals bijvoorbeeld:

https://www.praktijkmerkelbach.com/contact/

Wil je meer blogs lezen over dyslexie?   https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/hoe-verwerk-je-grote-stukken-tekst-als-je-dyslexie-hebt/

https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/gevolgen-dyslexie-niet-ontdekt-bij-hoogbegaafdheid/

Lees meer
Hoe verwerk je grote stukken tekst als je dyslexie hebt?
16 april 2019

Hoe verwerk je grote stukken tekst als je dyslexie hebt?

Dyslexie en leren wat je móet weten in een tekst

Hoe verwerk je grote stukken tekst als je dyslexie hebt?  “De puberteit…, allerlei afleiding, de cijfers voor de leervakken dalen flink. Wij stellen voor om uw dochter volgend jaar over te plaatsen naar de HAVO”. Pats…..boem…. een snel geschetste conclusie tijdens de ouderavond en meteen daarna de zoemer dat het 10 minutengesprek afgelopen was. Ze was goed door de eind CITO basisschool gekomen en de eerste twee jaar onderbouw VWO ging ook nog wel  tot…

Een toekomstdroom aan diggelen?

De ouders stonden weer buiten voor het bericht goed en wel tot hen doordrong. Thuisgekomen troffen ze een teleurgestelde en ook verdrietige dochter aan. Daar gíng haar toekomstdroom. Ze had het al jaren geleden voor zichzelf uitgestippeld. Ze ging een technische studie in Delft  volgen net als haar broer, maar daar had ze wèl een VWO papiertje voor nodig. Via de HAVO en het HBO dan? Dan werd de studie wel een stuk langer en was dat de oplossing?

Wat was er “mis” gegaan?  Het beeld dat de mentor schetste, paste niet bij hun kind. Behalve die tegenvallende cijfers dan. Ze gingen met z’n drieën rond de tafel zitten…. Via een orthopedagoog gespecialiseerd in dyslexie kwam ze uiteindelijk bij mij.

Een tot dan toe nooit ontdekte dyslexie!

IQ geen enkel probleem, daar lag het zeker niet aan. Studiehouding geweldig, wat typische spellingfoutjes, maar niet echt opvallend. Trouwens…. die spelling en ook het leesgedrag lijken bij velen in deze tijd achteruit te hollen! Het gesprek gaat verder en dochter vertelt dat die lappen tekst bij een aantal vakken zoals geschiedenis haar gaan opbreken. Een vak dat haar altijd erg interesseerde nota bene!

“Hoe leerde je dan vroeger geschiedenis?”

“Nou gewoon, goed opletten, luisteren en onthouden, maar tegenwoordig moeten we luisteren, tegelijkertijd aantekeningen maken en samenvatten. Na een keer luisteren alles onthouden, lukt niet meer”, zuchtte ze.

Het probleem leren verwoorden

 “Ik vind het ook steeds moeilijker om hoofd- en bijzaken te onderscheiden of grammaticale regels te onthouden en toe te passen”. We maken een vervolgafspraak en ze laat me zien hoe zij een tekst leest. Ze leest voor het oog snel en geconcentreerd, maar op de gestelde vragen komt geen antwoord. Vaak opnieuw lezen is haar eerste reactie, maar ik onderbreek haar.

Mindmappen en andere technieken

“Zullen we eens andere manieren proberen? Daarna kies jíj welke bij jou past.” Mindmappen ooit een cursus die ik volgde en waarbij ik me toen afvroeg waaróm al die kleurtjes en kinderachtige tekeningetjes. Daar had ik toch niet die lange autorit voor gemaakt en een hele werkdag met afspraken voor afgezegd?

Nooit geweten dat je er zóveel mee kunt doen! Van spreekbeurten, boekbesprekingen, Spaanse woordjes leren ( ja ook privé heb ik het gebruikt), aantekeningen in de klas, grammaticale regels en samenvattingen.

Andere technieken en leren léren

Ik weet niet hoe jíj bent, maar zeker bij tieners vind ik het steeds weer belangrijk dat ze het gevoel hebben dat zíj de regie in handen hebben en houden. Vandaar een aantal benaderingen, keuzes leren maken wat wèl en wat níet werkt. Op gelijkwaardige basis bespreken hoe we de dyslexie zoveel mogelijk ondergeschikt maken aan de persoonlijke capaciteiten en doelen.

De beste bij jou passende leermanier vinden!

Uiteindelijk vond ze de manier om ook langere teksten te kunnen lezen en begrijpen. Een vaardigheid waarmee je niet alleen het VWO diploma haalt, maar een leven lang plezier hebt. Onafhankelijk zijn en je gekoesterde studiewens in vervulling zien gaan. Levensgeluk is onbetaalbaar!

Deze week is het weer Cito toets voor groep 8.

  • Herken je dit probleem ook bij jóuw kind uit groep 7 en denk je dat het de score negatief gaat beïnvloeden?
  • Merk je dat jouw kind het tot nu toe compenseert met goed luisteren in de klas?
  • Wil je als leerling liever geen voorgelezen tekst?
  • Kies je samen met je zoon of dochter liever voor een leermanier zónder technische hulpmiddelen, omdat je dat later ook niet altijd bij de hand hebt? “Vroeg geleerd is oud gedaan!”


Voor veel kinderen (ook zonder de diagnose dyslexie) zijn de grote stukken tekst een probleem.
Wil je reageren? Dat kan via mijn FB pagina of via een persoonlijk bericht naar [email protected]

Wil je andere blogs lezen over dyslexie en (middelbaar) onderwijs? 
https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/dyslexie-en-een-verstaanbaar-mondje-engels/

Wil je meer algemene informatie over dyslexie? https://www.balansdigitaal.nl/stoornis/dyslexie/

Lees meer
Dyslexie en verstaanbaar Engels spreken
2 april 2019

Dyslexie en een verstaanbaar mondje Engels!

Spelling of uitspraak in een andere taal

“I know”, zegt ze en ze schrijft “I know”  en: aa uu re vojur… ja wel.. dat is au revoir! Onwillekeurig denk ik aan onze oudste die als kleuter triomfantelijk op vakantie in Frankrijk “ooievaarzei bij het verlaten van een winkel. Vertederd nagestaard door de verkoopster en een aantal klanten. En toch….. ze begrépen wat hij wilde zeggen.

Hoe leren we spontaan onze eigen taal?

Heeft een kind zich óóit druk gemaakt hoe de spelling eruit ziet van een stuk chocola, vakantie, chauffeur ( in het liedje op schoolreis: sjofeur, sjofeur en rij een beetje deur)? Hoe zóu die uitspraak geklonken hebben als ze zich daar wèl druk om zouden maken? c hookoolaa, vakantie, c ha uf feur misschien, of een andere variant?

Verstaanbaar of leesbaar mondje Engels…..

Wat kíes je als je màg kiezen? Kies je voor de foutloze spelling of kies je voor een verstaanbaar mondje Engels, Frans, Duits….  In mijn begeleiding van leerlingen uit de bovenbouw van de basisschool en het voortgezet onderwijs een steeds weer terugkerend onderwerp. Van leerlingen wordt gevraagd de vocabulair zowel van de vreemde taal naar het Nederlands als andersom te leren. Begrijpelijk zul je denken. Maar…. wát nou als die leerling door zijn dyslexie zich in allerlei bochten gaat wringen?

“Laat ze liever maar van mijn vak afblijven!”

Een verzuchting die uit zijn tenen kwam. De leraar Engels met daarnaast de taak om als RT-er de belangen te behartigen van de leerlingen met dyslexie op zijn middelbare school. We hadden overleg en hij schetste het beeld van de brugklasser die hem ijverig corrigeerde. Het was toch serieus Know net als Knie en niet Now! Zo had hij dat ooit afgesproken met zijn leraar van de basisschool. Het doel: ook foutloos qua spelling de woordjes kunnen vertalen vanuit het Nederlands naar het Engels. Gelukkig kun je met diplomatie en humor veel in goede banen leiden en gelùkkig voor deze leerling had deze leraar veel van dit soort eigenschappen in huis bij het overtuigen van zijn gelijk!

Samen een plan bedenken

Natuurlijk wil je dat ook deze leerlingen kunnen vertalen vanuit het Nederlands. Als blijkt dat de spelling de uitspraak gaat overheersen is het tijd voor een “Time out”. Wat kun je met deze leerling afspreken? Met wat goede wil van beide kanten moet daar toch uit te komen zijn?

Een aantal ideeën die leerlingen, leraar en ikzelf bedachten om de taal toch onder de knie te krijgen:

  • Wat toets je op dat moment? Wil je controleren of de woordjes zijn geleerd? Een mondelinge overhoring kan dan ook.
  • Vind je de spelling toch belangrijk? Eerst schriftelijk en vervolgens mondeling, maar…… de uitspraak weegt het zwaarst.
  • Als ik even een berichtje op mijn telefoon typ, dan komt al snel de vraag of ik het wil dicteren. Wordt dat steeds meer de toekomst….?
  • Vaak zijn deze leerlingen door alle Engelstalige films, games e.d. al vrij goed in het verstaan van de taal. Ze hebben waarschijnlijk ook minder oog gehad voor de ondertiteling. Maak hiervan gebruik en bedenk hoe je deze vaardigheid ter compensatie kunt gebruiken.

Onderwijs op maat ook voor de vreemde talen?

Creativiteit, samen een plan bedenken om toch het doel te bereiken. Er zijn méér wegen die naar Rome leiden! Ken jij méér wegen en wil je reageren met jóuw verhaal? Dat kan: stuur me een berichtje via [email protected] of reageer op mijn Facebook pagina op woensdag 3 april.

Heb je interesse in meer blogs over dit onderwerp? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/wat-toets-je-als-je-bij-geschiedenis-of-aardrijkskunde-de-spelling-meetelt/

Lees meer
Twee talen op een kussen
19 februari 2019

Twee talen op een kussen….wat is het effect op de taal van je kind?

Onverstaanbaar voor andere kinderen

“Mijn zoon praat niet goed en de juf van groep 1 heeft gevraagd of je eens naar onze zoon wilt kijken”, ze viel met de deur in huis. “Hij spreekt onverstaanbaar en begrijpt de andere kinderen ook niet goed”. Haar licht zuidelijke tongval verraadde haar Limburgse afkomst. Navraag bevestigde het vermoeden en ook dat ze thuis alleen maar het regionale Limburgs met elkaar spraken. Dat was zo ontstaan toen ze haar man had leren kennen. Haar eigen familie gebruikte vooral de “ABN” versie.

Het mengen van talen of het gebruik van een dialect in een woongebied waar dat dialect onbekend is

Soms levert het problemen op. De vraag of het schadelijk is voor de taalontwikkeling wordt vaak gesteld. De adviezen zijn in de loop van de jaren veranderd en nog vind ik het lastig om het juiste advies te geven. Officieel blijkt volgens de laatste onderzoeken dat het mixen van talen door ouders geen invloed heeft op de woordenschat van een kind. De praktijk kan weleens anders zijn.

De hele dag al “ABN” praten…

Terug naar het jongetje met zijn Limburgse ouders: Vader sprak voor zijn werk de hele dag al “Algemeen Beschaafd Nederlands” en vond het heerlijk om in de privésfeer lekker zijn vertrouwde dialect te mogen praten. Voordat ik meeging met het vermoeden van de lerares dat er mogelijk iets “ergs” met zijn taalontwikkeling aan de hand was, stelde ik voor om een paar logopedische tests af te nemen.

Logopedische tests de eerste stap bij vragen over een taalprobleem

Altijd fijn om je even achter een “test protocol” te kunnen schuilhouden. Tijdens het afnemen van tests krijg je zoveel informatie. Gelukkig voor het jongetje en zijn moeder was er niets mis met zijn taalbegrip, maar bij de spreekopdrachten was de vertaalhulp van moeder wel bitterhard nodig!  Zelfs voor mij die als kind enkele jaren in Limburg had gewoond, was hij moeilijk te verstaan. De kinderen in zijn klas verstonden hem niet en kinderen zijn in zo’n situatie niet bepaald diplomatiek! Hij ging daarom steeds minder praten.

“Vind jíj het óók heel erg om voorlopig vooral “ABN” met je kinderen te spreken?”

Dat vroeg ik aan zijn moeder. Behalve hij was er namelijk nog een jonger broertje. “Als dat goed is voor mijn kinderen, natuurlijk niet”, reageerde ze vastberaden en vooral opgelucht. Ze zou zijn taaluitingen geregeld noteren en we spraken verder af dat vader consequent zijn geliefde Limburgs zou spreken. Moeder beloofde de komende tijd consequent algemeen beschaafd Nederlands te praten met haar kinderen.

Taalvorderingen en de belangrijke rol van ouders

Een maand later kwam er een opgewekt pratend jongetje binnen. Helemaal verstaanbaar! Soms lijkt logopedie een toverwoord, maar niets is minder waar! Zijn moeder had zich heel goed aan de gemaakte afspraak gehouden. Als er in principe geen taalprobleem is, kàn het ook snel goed gaan. Omwille van het jongere broertje stelde ze spontaan voor om deze rolverdeling te blijven vasthouden. Soms bij troostmomentjes schoot ze weleens in de voor haar ook emotioneel rijkere taal. Voor hun contacten met leeftijdgenootjes, hun schoolcarrière, het foutloos leren schrijven en hun toekomstmogelijkheden was ze bereid om haar taal aan te passen. In vakanties en bij familie bijeenkomsten was er genoeg tijd om in het Limburgs te praten en met vader in die spreekrol werd die taal voldoende onderhouden! Dat mag, is goed zelfs want een extra taal of het nu in de volksmond als dialect wordt gezien of als een officiële taal is altijd een verrijking!

Welke taal krijgt voorrang bij de taalontwikkeling?

In deze tijd van migratie, expats die zich hier komen settelen is het goed dat er gedacht wordt over de thuistaal en de schooltaal. Wat denk jij? In welke taal moeten ouders spreken als hun kind in de taalontwikkelingsperiode zit? In de moedertaal van de ouders of in de taal van het land waar ze wonen?

Wil je meer blogs lezen over taalontwikkeling? https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/fantasierijk-speelgoed-lokt-taal-uit/

Lees meer
Wat toets je als je de spelling meetelt bij een ander vak?
12 februari 2019

Wat toets je als je bij vakken als Geschiedenis, Verkeer of Aardrijkskunde de spelling meetelt?

Wat toets je als je de spelling meetelt bij een ander vak?

“De juf zei dat ze ook spellingfouten meetelt in het punt van aardrijkskunde”. Verdrietig komt het meisje thuis, want ze had zo goed geleerd en wist alle landen en hoofdsteden. De spelling van die moeilijke namen….. tja dat is een ander verhaal. Ze kan ze wel goed uitspreken! Wat toets je als je de spelling meetelt bij een ander vak?

“Bij het eindexamen telt men de spelling ook mee vertelt de VMBO scholiere

Begrijpelijk als er geen sprake is van een officiële diagnose dyslexie, maar bij dyslexie kun je er bijna op wachten dat een examenuitslag waarbij de spelling een beslissende rol kan spelen voor erg veel stress en onzekerheid kan zorgen. Ook hier de vraag: Wat toets je als je de spelling meetelt bij een ander vak?

“Mijn huisarts maakte altijd van die “grappige” spellingfouten. Dat verwachtte ik niet van zo’n intelligente en zorgvuldige arts”

Vertelde mij ooit een patiënt. Tegenwoordig spreekt hij de recepten in en stuurt ze zo naar de apotheek ernaast. Waarop toets jíj je arts als je de spelling meetelt bij zijn werk? Heeft hij tijd, luistert hij goed naar je verhaal en stelt hij de juiste diagnoses, of op de “dt” fout?

“Mam, ik zag de nota van de man van dat bedrijf dat het terras heeft gelegd, jee wat een spellingfouten!

Ah….Bingo! Nu kan ik als ouder reageren: “Hoe vind je de tégels liggen?”, informeer ik. “Nou, pap is erg handig, maar zó netjes kan hij dat echt niet”, is zijn eerlijke antwoord. Beoordeel ik de man op zijn al dan niet foutloze nota of op het geleverde werk? Betaal ik voor een nota zonder taalfouten of voor het gelegde terras?

Okay…. op school leren we spelling(regels) en het is goed dat daar óók buiten de les spelling op gelet wordt

 Mijn gedachte gaat terug naar mijn basisschooltijd. Nee…… àlles was vroeger niet béter, maar….. toevallig had ik het wèl getroffen met mijn leraren op dit gebied. We kregen minimaal twee cijfers: Zo stond er bijvoorbeeld bij aardrijkskunde 8/7. Het eerste cijfer was het belangrijkste en telde voor het vak aardrijkskunde. Het tweede was voor de spelling. Bij het rapportcijfer spelling telde dat laatste cijfer van andere vakken voor een gedeelte mee bij het bepalen van het cijfer voor spelling.                Bijkomend voordeel van zo’n tweede cijfer voor spelling: als leerling wist ik dat ook dáár op werd gelet en … was het meteen een terugkerend aandachtspunt.

Een tijd geleden schreef ik een blog over de route van Peer en dat ging over spellingfoutjes.
https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/wanneer-is-spelling-belangrijk-dyslexie/

Tegenwoordig lijkt het slecht gesteld met de spelling en natúúrlijk mag daar wel strenger op worden gelet. Zoals mijn schoolervaring laat zien, kan het ook ánders. Wat vind jij? Voor welke aanpak zou jij kiezen?

Wil je meer blogs lezen over dyslexie?

https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/de-diagnose-dyslexie-de-centrale-eindtoets-cito-van-groep-8-en-dedicon/

Lees meer