Blog#159-Hoe slimheid herkennen bij dyslexie (of andersom)?

Hoe (hoog)begaafdheid herkennen bij dyslexie ( of andersom)?

Hoe kun je slimheid of (hoog)begaafdheid herkennen bij dyslexie?

Citaat van een ouder:

“Wat is dyslexie toch een emotionele rollercoaster. Onze zoon van 10, groep 7 haalt nergens de normen voor taal (lezen, schrijven, spelling, begrijpend lezen, …). De school denkt gelukkig mee, hij mag ondersteunende software gebruiken vanaf dit jaar, maakt al het werk op de pc, alleen de toetsen gaan nog op papier. Het helpt om zo al minder wekelijkse frustratie te hebben, maar al met al … denk ik weleens: Hoe slimheid herkennen bij dyslexie?

 Te dom om te schrijven?

Zo zei hij onlangs “Ik ben gewoon te dom om die woorden zomaar te kunnen schrijven.
Wat later toen ik met de oudste (1e jaar middelbare school, geen dyslexie maar een echte talenknobbel) wiskunde opnieuw uitlegde, zat de jongste (met dyslexie) zeer geïnteresseerd mee te luisteren. Hij begreep de uitleg meteen en wilde de opdrachten ook maken. Allemaal goed!

 Uitblinken in andere zaken

Die kleine dyslectische jongen voelt zich helemaal thuis bij cijfertjes, heeft logisch inzicht en is goed in ruimtelijk denken… Hij beseft alleen niet hoe knap dat is, maar voelt zich dom omdat alles zo talig gemaakt wordt. Waarom mogen kinderen niet gewoon uitblinken in iets en maken we daar gebruik van? Waarom moet iedereen echt alles kunnen? Ik weet het antwoord, maar soms is het zó frustrerend. Ik ben bang dat de buitenwereld niet ziet hoe geweldig slim hij is.” Hoe herken je slimheid bij dyslexie (of andersom)?  Want: Dat kleine slimme ventje wordt ooit een volwassen man met veel talent waar wij als maatschappij veel aan kunnen hebben! 

Citaat van een leerkracht:

Dit n.a.v. mijn blog over hoogbegaafdheid en dyslexie compenseren:*

“Dit vind ik (als leerkracht) een lastige. Hoe zou ik bij een leerling zoals in jouw blog (een vermoeden van) dyslexie kunnen signaleren? De leerling compenseert dit namelijk, dus wat zijn signalen waar ik op zou moeten/kunnen letten?”

En tijdens onze daaropvolgende communicatie:

“Ik heb eerder wel meer/hoogbegaafde  en erg slimme kinderen in de klas gehad die op het VO dyslexie bleken te hebben. En dat verbaasde me dan echt enorm! Aan de scores (en ook aan het gedrag) was echt niks te merken. Dus ik denk dat vooral het eigen gevoel van de leerling belangrijk is om regelmatig te checken. Daarnaast vraag ik me af of het gediagnostiseerd kan worden. Een aanvraag voor een onderzoek heb je namelijk niet zomaar voor elkaar 3 x op rij een heel lage score (die halen ze waarschijnlijk niet vanwege hun compenserende mogelijkheden) en minstens 3 periodes intensieve leeshulp. Heb je hier ervaring mee?”

 Twee kenniswerelden bij elkaar brengen

Als hulpverlener bij (begaafde) leerlingen met dyslexie voel ik dan een taak of liever gezegd een behoefte om deze twee werelden bij elkaar te brengen. Hoe herken je dyslexie bij (hoog)begaafde leerlingen? Hoe denk je over dat al vroege vermogen tot “zelfkennis”?

Aan de ene kant…

De bezorgde ouder die wenst dat haar slimme misschien wel briljante kind gezien wordt ondanks die dyslexie die alles toedekt.Hoe herkennen ze die slimheid bij dyslexie (of andersom)?

Aan de andere kant…

Die betrokken leerkracht die zich misschien wel te kort voelt schieten in het bieden van de juiste hulp. “Waar heb ik die informatie gemist en hoe kan ik dat in de toekomst voorkomen?”

 Startpunt voor de ouder:

Om die buitenwereld uiteindelijk te overtuigen van die soms zelfs meer dan briljante kant is het praktisch om veel in kaart te brengen:

Welke informatie van ouders is daarbij belangrijk?

  • Hoe is de algemene ontwikkeling tot nu toe gegaan?
  • Zijn er logopedische tests afgenomen en was er een score verschil tussen mondeling af te nemen delen en onderdelen waarbij gelezen moest worden?
  • Viel je daarbij iets speciaals op?
  • Hoe breed is de belangstelling en wat heeft zijn/haar belangstelling?
  • Welke vakken zijn favoriete vakken en welke niet?
  • Waarom verbaast het je dat spelling/lezen kortom alles wat met taal te maken heeft qua score achterblijft?
  • Gaat je kind met tegenzin naar school of voelt het zich “dom”?
  • Is er sprake van dyslexie in de familie?
  • Ga ook na als dat niet bekend is, op welke manier ouders en naaste verwanten uiteindelijk hun studie hebben afgerond.
  • Ook als er al een dyslexieonderzoek heeft plaatsgehad, kijk eens welke tests er zijn afgenomen. Op het gebied van IQ test is het belangrijk of het IQ m.b.v. meerdere ( ook niet talige) intelligentietests is bepaald.

Startpunt voor deze docent:

Ten eerste! Hulde voor deze docent die zo eerlijk reageerde op mijn blog en nee…. daarmee toont ze niet haar ondeskundigheid integendeel. Weten waar je pijnpunten zitten getuigt van veel zelfreflectie en het streven om daarvan te leren. En ook mijn lijstje met voorstellen hieronder zal vast niet volledig zijn, dus voel je vrij om aan te vullen!

  • Wat vertellen ouders je over de (vroege) ontwikkeling van hun kind? Let daarbij vooral op het verhaal van de moeder. Mijn ervaring is dat vooral moeders vaak al heel lang het gevoel hebben dat er iets niet klopt. Zij zijn het ook meestal die contact zoeken.
  • Hoe verhoudt het lees- en spellingniveau zich t.o.v. de mondelinge uitdrukkingsvaardigheid?
  • Valt het spelling- en leesniveau tegen als je naar het “ totaalplaatje” kijkt?
  • Wat voor soort vragen worden in de klas gesteld? Is er sprake van doorvragen als andere kinderen al tevreden zijn met het gegeven antwoord?
  • Hoe snel zijn ze van begrip op andere leerdomeinen?
  • Verrast je leerling je soms vooral vanwege een “origineel en/of creatief brein”?
  • Zie je ( vaak bij jongens) secundair gedrag zoals clownesk of hinderlijk gedrag?

Ouders en leerkracht delen hun informatie

Bespreek in een open gesprek met elkaar de bevindingen. Zonder verwijten of respectloos gedrag, want te vaak merk ik dat ouders en leerkrachten tegenover elkaar komen te staan in plaats van naast elkaar.

De ouders
zijn misschien te lang blijven vertrouwen op het inzicht en de vakkennis van de docent(en) en hebben zo de frustratie te hoog laten oplopen. Waarom ziet die docent niet wat zij wel zien?

De docenten
voelen zich vaak aangevallen of misschien ook schuldig dat zij mogelijk iets belangrijks hebben gemist. Soms is er ook sprake van irritatie “weer zo’n ouder die zijn/haar kind zo geweldig vindt.”  Zij hebben zich misschien vooral geërgerd aan dat secundaire gedrag en spreken daar de ouders steeds op aan. Gedrag dat volgens ouders vooral is ontstaan om te verbergen dat ze zich qua spelling en/of lezen “minderwaardig” voelen. Niet meer naar school willen omdat ze zich onbegrepen voelen. Zo dreigen er onnodig conflicten te ontstaan, omdat ouders en leerkracht niet op hetzelfde spoor zitten. Jammer want die gedeelde informatie en zorg is vaak zo’n belangrijke stap naar hoe verder te gaan.

Wat is er mogelijk via een vergoede weg?

Bij (hoog)begaafdheid is dat vaak het grote probleem, omdat zoals de leerkracht hierboven al aangaf, ze vaak niet die daarvoor noodzakelijke lage scores halen. Dat betekent niet dat je dan niets kunt doen.
Een uitgebreid logopedisch onderzoek is meestal wel vergoed en biedt al veel informatie voor een eventueel vervolgtraject.

Niet vergoed dyslexieonderzoek?

Afhankelijk van de klachten en het persoonlijk welbevinden van de persoon in kwestie, is vragen naar mogelijkheden bij een bureau altijd een optie. Een goed gespecialiseerd orthopedagogisch/-didactisch/ psychologisch bureau kan daarop antwoord geven.
En ja… zo’n degelijk onderzoek zelf als ouders betalen, kost geld en de daarop volgende behandelingen ook…

Is dat zuur en oneerlijk?

Voor mij als hulpverlener moeilijk voor een ander te beantwoorden. Het verbaast mij wel dat juist minder vermogende ouders hier niet over klagen. Zij zien het als een goede en verantwoorde investering in hun slimme kind en diens levensgeluk.

Mijn persoonlijke ervaring bij het begeleiden van (hoog)begaafde leerlingen met dyslexie?

  • Ze werken hard
  • Hun zelfvertrouwen neemt snel toe, want ze voelen zich nu gezien en begrepen
  • Ze krijgen inzicht en voelen zich niet langer “dom”
  • Eventueel secundair gedrag verdwijnt vaak snel
  • Hun capaciteiten maken ze uiteindelijk meer dan waar, want
  • Geregeld krijg ik een bericht dat ze met succes hun middelbare school hebben afgemaakt en zelfs ook terwijl onze wegen soms allang uit elkaar zijn gegaan…
  • Een belletje of mailtje waarin ze vertellen dat ze met succes een HBO- of universitaire studie hebben afgerond
  • Juist die rekenwondertjes zoals die ouder aan het begin omschreef, zie je vaak terug op een Technische Universiteit!

Levensgeluk, zelfvertrouwen en je toekomstdromen kunnen realiseren?
Dat wens je toch elk kind toe?

Als je interesse hebt (en tijd ) op mijn website staan meer blogs over deze doelgroep. Zoals bij veel dingen geldt ook hier…. als je er oog voor krijgt, ga je ze zien.
Deze leerlingen zullen je er dankbaar voor zijn!

https://www.logopedie-dyslexie-silvia-linssen.nl/blog156-hoogbegaafde-meisjes-vallen-niet-op/ *

Meer over zelf begeleider bij spelling? https://www.spellingprof.nl 

Gerelateerde berichten
Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *